Vết nước chấm, canh hay dầu mỡ vừa đổ lên áo gỡ được nhiều nhất trong năm phút đầu: thấm khô bằng giấy ăn (chấm, không chà), rồi tuỳ loại vết mà xả nước lạnh từ mặt trái vải hoặc dùng một giọt xà phòng rửa tay cho vết có dầu. Chà mạnh ngay tại bàn là cách làm vết loang to gấp đôi và đẩy dầu sâu vào sợi.
Không phải vết nào cũng nên xử lý ở quán. Nước mắm, nước chè, canh rau trong gần như sạch được ngay. Vết dầu ớt, cà ri, nghệ, sốt cà chua thì chỉ nên làm nhẹ cho bớt, còn lại để về nhà. Bài này đi theo đúng thứ tự bạn cần ở bàn ăn: đọc loại vết, thấm, xử lý bằng thứ quán có sẵn, và biết lúc nào nên dừng tay.
Nhìn ba giây trước khi đụng tay: vết này thuộc loại nào
Vết nước gần như không dầu. Nước mắm pha, nước chè, canh rau, nước luộc, nước ngọt. Thành phần chủ yếu là nước, đường, muối, đạm hoà tan. Loại này gặp nước lạnh là trôi phần lớn, càng xử lý sớm càng sạch vì đường và đạm chưa kịp khô bám vào sợi.
Vết có dầu mỡ. Nước lèo phở, nước dùng bún bò, mỡ hành, dầu ớt, nước sốt xào. Nước lạnh trôi qua vết dầu mà không kéo dầu đi, vì dầu không tan trong nước. Cần một chút chất tẩy rửa, thường là xà phòng rửa tay ở bồn rửa của quán, để tách dầu khỏi sợi vải.
Vết có sắc tố mạnh. Nghệ trong cà ri, mì Quảng, dầu điều, tương ớt, nước sốt cà chua. Màu nhuộm bám vào sợi rất nhanh, nhất là vải cotton sáng màu. Ở ngoài đường bạn chỉ làm bớt được phần nổi, đừng cố tẩy cho hết vì càng xát càng lan màu ra vùng sạch.
Chất liệu áo. Sơ mi cotton, áo phông chịu được nước và xà phòng nhẹ. Lụa, voan, vải có hồ cứng, áo vest len thì gặp nước dễ để lại vệt viền loang khi khô, nên với các loại này chỉ thấm khô, không làm ướt.
Năm bước gỡ tại bàn và ở bồn rửa tay
Thứ tự này đúng cho hầu hết vết ăn uống trên áo cotton hay vải pha. Toàn bộ mất khoảng năm phút, không cần đồ gì ngoài giấy ăn và bồn rửa của quán.
- Gạt phần đặc ra trước bằng mép thìa hoặc mép giấy gấp cứng, gạt từ ngoài mép vết vào giữa. Hạt tiêu, rau, vụn hành mà còn nằm trên áo thì mọi bước sau đều tán chúng ra.
- Thấm bằng giấy ăn khô, ấn thẳng xuống rồi nhấc lên, đổi chỗ giấy sạch sau mỗi lần ấn. Đặt thêm một lớp giấy phía sau lớp vải (luồn vào trong áo) để vết bị hút ra hai phía chứ không lan ngang.
- Với vết nước, ra bồn rửa, kéo phần vải bị dính ra xa người rồi cho nước lạnh chảy vào mặt TRÁI của vết. Nước đẩy chất bẩn ra theo đường nó đã vào, thay vì đẩy sâu thêm vào sợi.
- Với vết dầu, lấy một giọt xà phòng rửa tay cỡ hạt đậu, xoa nhẹ bằng đầu ngón tay theo vòng nhỏ đúng trên vết khoảng nửa phút, rồi xả nước lạnh từ mặt trái. Không xoa rộng ra ngoài vết.
- Ép khô bằng khăn giấy dày hoặc giấy lau tay của nhà vệ sinh: gấp vải giữa hai lớp giấy rồi ấn mạnh. Nếu quán có máy sấy tay, hơ cách vài gang tay cho vùng ướt khô nhanh và bớt vệt viền.
Sau bước cuối, nhìn vết dưới ánh sáng tự nhiên chứ không phải dưới đèn vàng trong quán. Đèn vàng làm vết dầu nhạt màu khó thấy, ra ngoài nắng mới lộ.
Thứ có sẵn ở quán: cái nào dùng được, cái nào làm hỏng thêm
Ở quán bạn sẽ thấy đủ thứ trong tầm tay. Không phải thứ nào cũng giúp; vài thứ quen tay lại làm vết khó tẩy hơn khi về nhà giặt.
| Thứ trong tay | Dùng thế nào | Lưu ý |
|---|---|---|
| Giấy ăn khô | Thấm, ấn rồi nhấc | Giấy mỏng dễ rã vụn dính lên vải; gấp đôi trước khi ấn |
| Nước lọc lạnh | Xả từ mặt trái với vết nước | Không dùng nước nóng với vết có đạm như canh xương, trứng, sữa vì đạm gặp nóng sẽ đông lại trong sợi |
| Xà phòng rửa tay | Một giọt cho vết dầu | Xả thật sạch, xà phòng còn sót sẽ để lại vệt mờ khi khô |
| Khăn ướt đóng gói | Chấm nhẹ vết nước nhỏ | Loại có cồn hoặc hương liệu có thể làm phai vải màu; thử ở mép vạt áo trước |
| Đá lạnh trong cốc | Không cần | Chỉ làm ướt thêm, không kéo vết đi |
| Muối, chanh trên bàn | Không nên | Chanh có axit, gặp vải màu dễ loang nhạt; muối không thấm dầu tốt bằng giấy khô |
Nước có ga thường được truyền tai là tẩy vết ngoài đường hay. Thực tế phần có tác dụng là nước, còn đường trong nước ngọt lại để vết dính. Nếu muốn dùng thì chỉ dùng nước suối có ga không đường, và nó cũng không hơn nước lọc là bao.
Năm chỗ hay làm sai khiến vết to hơn lúc đầu
Chà qua lại bằng khăn ướt ngay tại bàn. Đây là phản xạ phổ biến nhất. Chà làm sợi vải xù lên và giữ chặt hạt bẩn hơn, nước trong khăn lại kéo vết lan ra thành một quầng rộng có viền đậm ở mép. Mép viền đó thường khó giặt hơn cả vết gốc.
Xả nước vào mặt phải của vết. Nước chảy từ mặt phải đẩy chất bẩn xuyên sâu vào lớp sợi rồi ra mặt sau, vết dàn mỏng ra nhưng không đi. Xả từ mặt trái là để chất bẩn đi ngược đường nó đã vào.
Dùng quá nhiều xà phòng. Một bọt xà phòng to cần rất nhiều nước để xả. Ở bồn rửa nhỏ, bạn thường xả không hết, vùng đó khô lại thành một vệt mờ cứng, nhìn còn rõ hơn vết dầu cũ.
Làm ướt cả mảng áo rộng. Để tiện, nhiều người kéo cả vạt áo vào vòi. Vùng ướt càng rộng càng lâu khô và càng dễ lộ khi ra ngoài, đặc biệt với áo sáng màu dưới nắng. Chỉ để nước chạy qua đúng chỗ dính, dùng ngón tay chặn quanh vết nếu cần.
Xoa phấn, nước hoa, dầu thơm lên để che. Phấn có thể hút bớt dầu thật, nhưng phấn trang điểm có màu sẽ thành vết thứ hai. Nước hoa có cồn và tinh dầu, xịt lên vải dễ để lại quầng ố vàng khi khô. Che vết thì dùng áo khoác, không dùng mỹ phẩm.
Ví dụ: chị Thu và bát bún bò lúc mười hai giờ
Chị Thu làm kế toán ở Hà Nội, mặc sơ mi trắng cotton đi gặp khách lúc một giờ chiều. Đang ăn bún bò ở quán gần cơ quan, miếng chả rơi xuống bát làm nước dùng bắn lên ngực áo ba chấm cỡ đồng xu, có váng mỡ và màu đỏ của dầu điều.
Chị không lấy khăn ướt chà ngay như phản xạ. Chị gạt vụn sả đi, luồn hai tờ giấy ăn gấp đôi vào trong áo, lấy giấy khô ấn từng chấm sáu bảy lần. Sau đó chị ra bồn rửa, một giọt xà phòng rửa tay cho mỗi chấm, xoa vòng nhỏ, xả nước lạnh từ mặt trái, ép khô bằng giấy lau tay rồi đứng dưới máy sấy tay hai phút.
Kết quả: váng mỡ đi gần hết, còn một quầng hồng nhạt của dầu điều chỉ thấy khi nhìn gần. Chị cài thêm áo khoác mỏng lúc gặp khách, tối về giặt kỹ. Điều chị tránh được là một mảng ướt loang rộng bằng bàn tay mà ai cũng nhìn thấy, vốn là kết quả của việc chà khăn ướt ngay tại bàn.
Khi nào nên dừng tay, để vết đó cho lúc về nhà
Mẹo ngoài đường chỉ để vết bớt đi và không tệ thêm. Có những lúc cố thêm là hỏng áo, nhất là khi bạn sắp phải đi gặp người khác.
- Áo lụa, voan, vải có ghi chỉ giặt khô: chỉ thấm khô. Làm ướt một mảng nhỏ là để lại vệt viền rõ hơn cả vết ban đầu.
- Vết nghệ, cà ri, dầu điều đậm: thấm hết phần nổi rồi dừng. Màu đã vào sợi, về nhà xử lý chuyên cho sắc tố sẽ có cơ hội hơn.
- Sắp vào cuộc họp trong vài phút: một vết khô nhỏ ít gây chú ý hơn một mảng ướt lớn. Nếu không đủ thời gian sấy, chỉ thấm khô và che bằng áo khoác hoặc khăn.
- Vết trên áo màu đậm: nước và xà phòng dễ để lại quầng nhạt hơn màu áo; thấm khô thường đủ vì vết trên nền tối ít lộ.
- Không có bồn rửa: quán vỉa hè không có nước sạch thì đừng xin nước rửa bát của quán để xả vết; chỉ thấm khô.
Câu tự hỏi trước khi làm thêm bước nào: làm xong, vùng ướt có khô kịp trước khi gặp người không? Nếu câu trả lời là không, dừng ở bước thấm khô.
Lần sau phòng thế nào khi ăn món nước ở ngoài
Phần lớn vết bắn lên áo đến từ ba khoảnh khắc: gắp sợi bún, phở dài lên rồi thả xuống bát, nhúng miếng thịt vào bát nước chấm đầy, và rót nước dùng từ tô sang bát nhỏ. Kéo bát lại gần mép bàn, cúi người về phía bát và gắp sợi ngắn từng ít một đã giảm phần lớn vết bắn.
Ngày mặc áo sáng màu hoặc có cuộc hẹn quan trọng, chọn món khô cho bữa trưa: cơm, bánh mì, xôi. Nếu vẫn muốn ăn món nước, đặt một tờ giấy ăn trải lên đùi và gài một tờ vào cổ áo không phải là quê mùa; nhiều người đi làm vẫn làm vậy.
Trong túi xách giữ hai thứ nhỏ: một gói khăn giấy khô dày và một chiếc khăn mùi xoa cotton. Khăn cotton thấm nhanh hơn giấy ăn quán và không để vụn giấy. Một chiếc áo khoác mỏng để ở chỗ làm cũng là cách che vết đơn giản nhất cho cả buổi chiều.
Cách tự kiểm sau mỗi lần xử lý: tối về, trước khi giặt, soi vết dưới đèn trắng. Vết nào đã gần mất là bạn làm đúng thứ tự; vết nào để lại quầng viền là dấu hiệu đã dùng quá nhiều nước hoặc đã chà. Lần sau điều chỉnh đúng bước đó.
Câu hỏi thường gặp
Vết dầu mỡ trên áo có nên dùng nước nóng ở quán để xả không?
Không cần và thường không nên. Nước nóng ở quán khó điều chỉnh, lại làm vết có đạm như canh xương, trứng đông lại trong sợi. Với dầu mỡ, thứ có tác dụng là xà phòng, nước lạnh xả sau là đủ.
Khăn ướt có làm vết bẩn trên áo loang ra không?
Có, nếu bạn chà. Khăn ướt đưa thêm nước vào vải, chà qua lại thì vết bị kéo rộng ra. Nếu dùng, chỉ chấm nhẹ đúng tâm vết và dùng sau khi đã thấm khô bằng giấy, thử trước ở chỗ khuất với áo màu.
Áo trắng dính nước mắm có để lại mùi không?
Nếu xả nước lạnh ngay ở quán thì mùi giảm rõ, phần còn lại thường hết sau lần giặt đầu. Đừng xịt nước hoa đè lên vì mùi trộn lẫn khó chịu hơn và cồn có thể làm ố vải.
Vết bẩn đã khô trên áo từ trưa thì chiều có làm gì được không?
Vết khô vài giờ thì xử lý ngoài đường ít hiệu quả. Bạn chỉ nên gạt phần đóng cặn và để nguyên, tránh làm ướt gây vệt viền. Về nhà ngâm và giặt theo loại vết sẽ có kết quả tốt hơn.
Có nên nhờ quán đưa nước rửa bát để tẩy vết dầu không?
Không nên. Nước rửa bát đậm đặc dùng trên vải không xả sạch được sẽ để vệt, còn nước trong chậu rửa của quán đã bẩn. Một giọt xà phòng rửa tay ở bồn rửa và nước sạch là đủ cho vết mới.
Áo lụa bị bắn canh thì xử lý thế nào khi đang ở ngoài?
Chỉ thấm khô bằng giấy hoặc khăn sạch, ấn nhẹ, không xả nước và không chà. Lụa gặp nước dễ để lại vệt viền rõ hơn vết ban đầu, nên phần còn lại để về nhà hoặc đưa tiệm giặt xử lý.