SieuHay.comSiêu Hay
Ăn uống bên ngoài

Tay cay rát sau khi bóc ớt ở quán, lỡ dụi lên mắt: rửa thế nào cho hết cay

Bẻ ớt, vắt ớt ở quán xong tay nóng rát, lỡ dụi mắt hay chạm môi: vì sao rửa nước mãi không hết, cách rửa đúng bằng thứ có sẵn và khi nào cần khám mắt.

Vietnamese woman washing her hands with soap at an outdoor eatery sink after crushing fresh chili peppers, close view of hands and running water, bright midday light

Tay cay rát sau khi bóc, bẻ ớt thì rửa bằng xà phòng nhiều lần, mỗi lần xoa kỹ nửa phút; nếu có dầu ăn hay sữa, xoa lên tay trước rồi mới rửa xà phòng thì hết nhanh hơn. Rửa nước suông mãi không đỡ vì chất cay trong ớt là chất dạng dầu, bám trên da và không tan trong nước.

Nếu lỡ dụi lên mắt, chỉ dùng nước sạch: rửa mắt liên tục trong vài phút, chớp mắt dưới dòng nước, tuyệt đối không dụi tiếp và không nhỏ thứ gì khác vào. Phần lớn trường hợp mắt dịu dần trong khoảng nửa giờ. Bài này nói từng bước cho tay, mắt, môi, và những dấu hiệu cần đi khám mắt.

Vì sao rửa tay bằng nước mãi vẫn cay

Chất gây cay tập trung nhiều nhất ở phần gân trắng và hạt bên trong quả ớt. Khi bạn bẻ đôi quả ớt, vắt ớt vào bát nước chấm hay bóc hạt ra, phần này dính lên đầu ngón tay, kẽ móng và lòng bàn tay thành một lớp rất mỏng. Bạn không nhìn thấy, nhưng da tay vẫn nóng rát hàng giờ vì chất này tiếp tục kích thích đầu dây thần kinh cảm nhận nhiệt.

Chất cay gần như không tan trong nước mà tan trong dầu mỡ và cồn. Rửa nước suông chỉ làm dịu vì mát, còn chất cay vẫn nằm trên da; nhiều người rửa năm lần nước lạnh rồi nghĩ ớt quán mình ăn cay bất thường. Xà phòng có tác dụng vì nó bao lấy các giọt dầu và cuốn trôi theo nước, nhưng một lần rửa thường chưa đủ vì chất cay đã len vào nếp da và dưới móng.

Da lòng bàn tay dày nên chỉ thấy nóng; còn mắt, môi, mũi, vùng da mỏng thì cực kỳ nhạy. Đó là lý do chuyện dụi mắt hay chạm vào mũi sau khi cầm ớt đau hơn hẳn chuyện tay rát, và vì sao rửa tay kỹ ngay từ đầu quan trọng hơn mọi mẹo chữa sau. Ớt khô, ớt bột và tương ớt cũng có cùng chất cay, chỉ là dính tay ít hơn ớt tươi bẻ đôi.

Rửa tay cho hết cay bằng thứ có ở quán

Ra bồn rửa của quán hoặc nhà vệ sinh. Thứ tự dưới đây dùng được ở hầu hết quán ăn, kể cả quán vỉa hè có bồn rửa tay chung.

  1. Nếu bàn có dầu ăn, sữa hoặc sữa chua, xoa một chút lên các đầu ngón tay đã cầm ớt, xoa khoảng nửa phút. Chất béo hoà tan chất cay ra khỏi da.
  2. Lau bớt bằng giấy ăn để không trét dầu khắp bồn rửa.
  3. Làm ướt tay, lấy xà phòng, xoa kỹ ít nhất nửa phút, chú ý đầu ngón, kẽ ngón và dưới móng tay. Dùng móng tay bên kia cào nhẹ dưới móng.
  4. Xả sạch bằng nước lạnh. Nước nóng làm da giãn ra và cảm giác rát tăng.
  5. Lặp lại bước xà phòng thêm hai lần. Lần thứ hai và thứ ba quan trọng vì chất cay còn nằm trong nếp da.
  6. Lau khô bằng giấy sạch, vứt giấy đi, không dùng giấy đó lau mặt.
  7. Nếu tay vẫn rát, cầm cốc nước đá hoặc ngâm ngón tay vào cốc sữa, sữa chua lạnh vài phút cho dịu.

Cách tự kiểm: chạm nhẹ đầu ngón tay đã rửa lên mu bàn tay bên kia, chỗ da mỏng hơn. Nếu chỗ đó không thấy nóng thì tay đã sạch đủ để chạm mặt. Nếu còn nóng, rửa thêm một lượt nữa trước khi động vào mắt, kính áp tròng hay bế trẻ nhỏ.

Lỡ chạm vào chỗ khác: làm gì cho từng chỗ

Mỗi chỗ trên cơ thể cần một cách khác nhau. Điểm chung là làm sạch tay trước, sau đó mới xử lý chỗ bị dính, nếu không bạn sẽ trét thêm chất cay.

Chỗ bị dínhLàm ngayKhông nên
MắtRửa bằng nhiều nước sạch, chớp mắt dưới dòng nước, liên tục vài phútDụi, nhỏ sữa, nước chanh, nước muối tự pha vào mắt
Kính áp tròngRửa tay thật kỹ rồi tháo kính, rửa mắt bằng nước sạch; bỏ cặp kính dùng một lần đóĐeo lại kính vừa dính ớt
Môi, quanh miệngLau bằng giấy có chút sữa hoặc dầu ăn, rồi rửa lại bằng nướcLiếm môi liên tục
MũiRửa ngoài cánh mũi bằng nước sạch, xì nhẹĐưa ngón tay vào lỗ mũi
Vết xước, xước măng rô ở tayRửa xà phòng kỹ, cảm giác rát ở chỗ này kéo dài hơnBăng kín khi còn chất cay

Với mắt, chỉ dùng nước sạch. Sữa và các thứ khác trên bàn ăn không vô trùng, có thể đưa vi khuẩn vào mắt đang bị kích ứng; rửa nước đủ lâu là cách an toàn nhất.

Rửa mắt ở bồn rửa quán thì cúi người, nghiêng đầu sao cho mắt bị dính nằm thấp hơn mắt kia, để nước chảy từ góc trong ra góc ngoài và không tràn sang mắt lành. Dùng hai ngón tay đã rửa sạch giữ mi mắt mở nhẹ. Nếu bồn rửa thấp, hứng nước sạch vào lòng bàn tay sạch rồi áp lên mắt và chớp liên tục, làm nhiều lần.

Mấy cách hay làm mà không giúp, hoặc làm tệ thêm

Rửa nước nóng cho trôi. Nước nóng không hoà tan chất cay tốt hơn nước lạnh, nhưng làm da ấm lên và các đầu dây thần kinh báo nóng càng nhạy. Kết quả là tay rát hơn trong lúc rửa và ngay sau đó.

Chà tay bằng chanh, giấm, muối. Axit và muối không gỡ được chất cay, lại làm xót những chỗ xước nhỏ quanh móng. Nhiều người thấy đỡ chỉ vì cảm giác xót của chanh lấn át cảm giác rát của ớt trong chốc lát.

Dùng nước rửa tay khô có cồn. Cồn có hoà tan được một phần chất cay nên có giúp trên da tay nguyên vẹn, nhưng phải rửa lại bằng xà phòng sau đó. Tuyệt đối không dùng tay vừa xoa cồn để chạm mắt, vì lúc này tay vừa có cồn vừa còn chất cay.

Lau tay bằng khăn lạnh của quán rồi thôi. Khăn chỉ lau được một phần và trét phần còn lại ra khắp lòng bàn tay. Khăn đó cũng không nên dùng tiếp để lau mặt hay lau miệng.

Rửa một lần rồi chạm mắt ngay. Lần rửa đầu thường chỉ gỡ được phần trên bề mặt. Chất cay dưới móng và trong nếp da vẫn đủ làm mắt bỏng rát. Hãy tự kiểm như đã nói ở trên trước khi chạm vào mắt.

Ví dụ: Ngân, kính áp tròng và tô bún riêu

Ngân là nhân viên văn phòng ở TP Hồ Chí Minh, đeo kính áp tròng cả ngày. Trưa đó cô ăn bún riêu ở quán gần công ty, tự tay bẻ ba quả ớt hiểm thả vào tô vì thích cay. Ăn xong, mắt hơi cộm, cô đưa ngón tay lên chỉnh kính, vài giây sau mắt trái nóng như bị xát muối, nước mắt chảy ròng ròng.

Đồng nghiệp dẫn cô ra bồn rửa. Ngân không dụi tiếp. Cô nhờ đồng nghiệp lấy xà phòng, rửa tay ba lượt kỹ, lau khô, rồi mới tháo kính bên mắt trái ra và bỏ luôn. Cô cúi xuống vòi nước, hứng nước chảy nhẹ vào mắt, chớp mắt liên tục gần năm phút. Mắt vẫn đỏ và chảy nước nhưng cảm giác bỏng rát giảm hẳn. Cô đeo kính gọng dự phòng để trong ngăn bàn cho buổi chiều.

Đến khoảng bốn giờ chiều mắt hết đỏ, nhìn rõ, không đau. Nếu lúc đó mắt vẫn đau nhiều, nhìn mờ hay chói khi nhìn đèn, cô đã cần đi khám mắt ngay trong chiều. Từ hôm đó Ngân dùng thìa và đũa để dầm ớt vào tô thay vì bẻ bằng tay, và để sẵn một hộp đựng kính trong túi.

Khi nào cần đi khám, đừng chờ

Mắt vẫn đau nhiều sau khi đã rửa nước đủ lâu. Cảm giác rát do ớt thường giảm rõ sau khi rửa vài phút và hết trong khoảng một giờ. Đau không giảm hoặc tăng lên là dấu hiệu cần khám mắt.

Nhìn mờ, chói khi nhìn ánh sáng, cảm giác có cộm như dị vật. Có thể có vết xước ở mắt do dụi mạnh hoặc do mảnh hạt ớt. Những vết này cần được bác sĩ mắt nhìn bằng dụng cụ chuyên dụng.

Mắt đỏ kéo dài sang ngày hôm sau, có rỉ dịch. Không còn là kích ứng tạm thời. Đừng tự nhỏ thuốc mua theo mách bảo.

Da tay phồng rộp, sưng, ngứa lan rộng. Rát do ớt không làm da phồng rộp. Nếu có, có thể là phản ứng da, nên để bác sĩ xem.

Trẻ nhỏ bị ớt dính vào mắt. Rửa mắt cho bé bằng nhiều nước sạch, giữ tay bé không dụi. Nếu bé vẫn khóc, nhắm chặt mắt, không chịu mở sau khi rửa thì đưa đi khám.

Khó thở, ho sặc sau khi hít phải bột ớt. Đưa người ra chỗ thoáng. Khó thở không đỡ thì gọi 115.

Lần sau: cầm ớt ở quán mà không bị cay tay

Bạn không cần bỏ thói quen thêm ớt tươi vào món ăn, chỉ cần đổi cách đưa ớt vào bát:

  • Dùng đũa và thìa: kẹp quả ớt bằng đũa, dùng mép thìa ấn cho dập trong bát. Tay không chạm vào phần thịt ớt.
  • Nếu muốn bẻ đôi, cầm ở cuống, bẻ bằng đầu ngón và tránh chạm vào gân trắng bên trong.
  • Nhiều quán có găng tay ni lông để bốc bánh, bóc tôm; xin một chiếc khi cần bóc ớt hay bóp ớt.
  • Rửa tay bằng xà phòng ngay sau bữa ăn, trước khi chạm vào điện thoại, mặt, kính áp tròng hay bế con.
  • Người đeo kính áp tròng nên để sẵn một hộp đựng kính và kính gọng trong túi khi đi ăn món cay.
  • Ngồi cạnh trẻ nhỏ thì để đĩa ớt ra xa tầm với của bé.

Một mẹo nhỏ nhưng hay quên: ớt dính vào màn hình điện thoại sau khi bạn bấm bằng ngón tay chưa rửa, rồi từ điện thoại lại dính lên má khi nghe gọi. Lau màn hình bằng giấy ẩm sau bữa ăn nếu bạn vừa cầm ớt.

Cũng nhớ rằng sau bữa ăn bạn thường đi vệ sinh, tháo kính, dặm lại son hay rửa mặt. Rửa tay bằng xà phòng trước những việc đó, không chỉ sau.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao rửa tay bằng nước nhiều lần vẫn còn cay?

Chất cay trong ớt là chất dạng dầu, gần như không tan trong nước nên nước chỉ làm mát tạm. Cần rửa bằng xà phòng nhiều lần, hoặc xoa dầu ăn hay sữa trước rồi mới rửa xà phòng.

Ớt dính vào mắt có nên rửa bằng sữa không?

Không nên. Sữa và đồ trên bàn ăn không vô trùng, có thể đưa vi khuẩn vào mắt đang bị kích ứng. Chỉ rửa bằng nhiều nước sạch, chớp mắt liên tục vài phút, không dụi.

Ớt dính mắt bao lâu thì hết rát?

Thường giảm rõ sau khi rửa nước vài phút và hết trong khoảng một giờ. Nếu vẫn đau nhiều, nhìn mờ, chói sáng hoặc đỏ kéo dài sang hôm sau thì nên đi khám mắt.

Đang đeo kính áp tròng mà dính ớt vào mắt thì làm gì?

Rửa tay thật sạch bằng xà phòng trước, rồi tháo kính ra và bỏ cặp kính đó, sau đó rửa mắt bằng nhiều nước sạch. Đeo kính gọng cho đến khi mắt hết đỏ hẳn.

Cầm ớt xong bị nóng rát tay mấy tiếng có sao không?

Thường không sao, đó là cảm giác do chất cay kích thích dây thần kinh và sẽ tự hết. Rửa xà phòng thêm vài lần và ngâm tay nước mát cho dịu. Da phồng rộp hoặc sưng thì nên đi khám.

Có cách nào bóp ớt vào bát mà không cay tay không?

Dùng đũa kẹp và mép thìa ấn cho dập ngay trong bát, hoặc xin găng tay ni lông ở quán. Tránh chạm vào gân trắng và hạt bên trong vì đó là phần cay nhất.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138