Giày dính bùn ngay trước cuộc hẹn, việc đầu tiên là gạt bỏ phần bùn dày bằng mép giấy hoặc que, rồi thấm, không chà, vết còn lại bằng khăn giấy ẩm; giày da thì lau thêm một lượt bằng khăn khô, giày vải thì chấm nước từng điểm. Năm phút như vậy đủ để giày trông gọn gàng khi bạn bước vào phòng, dù chưa sạch như mới.
Chỗ khác nhau nằm ở chất liệu: giày da lộn thì không được lau khi bùn còn ướt, giày vải trắng mà chà mạnh thì vết bẩn loang rộng hơn, còn đế cao su viền trắng thì chà được thoải mái. Phần dưới nói cách xử lý theo từng loại, các thứ dùng được trong túi và ở nhà vệ sinh toà nhà, những cách hay làm vết bẩn nặng thêm, và cách để giày khỏi bị bắn bùn ngay từ đầu.
Hai phút đầu: chưa vội lau
Anh Minh đi xe máy tới buổi phỏng vấn ở Đà Nẵng, qua một đoạn đang làm đường, đôi giày da nâu bị bắn bùn đầy mũi và hai bên hông. Còn mười lăm phút tới giờ hẹn. Phản xạ đầu tiên của nhiều người là rút khăn ướt ra chà ngay. Cách đó thường kéo bùn lan thành một mảng nhoè rộng hơn vết ban đầu.
Việc đầu tiên nên làm là gạt bỏ phần bùn dày. Dùng mép một tờ giấy gấp cứng, mép thẻ nhựa cũ hoặc que kem gạt nhẹ theo một chiều, từ trên xuống dưới, cho cục bùn rơi ra. Không ép mạnh để bùn khỏi bị nhấn sâu vào đường may hay vân da.
Sau đó mới xác định chất liệu và độ ướt của bùn. Bùn còn ướt và giày da trơn: lau được ngay. Bùn ướt và giày da lộn, giày vải: tốt hơn là thấm bớt nước và chờ khô một chút. Bùn đã khô: phủi và chải là chính, chỉ dùng nước cho vết còn sót.
Anh Minh gạt phần bùn dày bằng mép tấm danh thiếp cũ trong ví, đứng nghiêng ở bậc thềm sảnh toà nhà. Bước này mất chưa tới một phút nhưng bỏ đi gần hết lượng bùn.
Mỗi loại giày một cách lau
Bảng dưới gom cách làm sạch nhanh cho các loại giày hay gặp, chỉ dùng thứ có trong túi hoặc ở nhà vệ sinh toà nhà:
| Loại giày | Làm sạch nhanh | Đừng làm | Kết quả mong đợi |
|---|---|---|---|
| Giày da trơn | Gạt bùn, lau bằng khăn giấy hơi ẩm, rồi lau khô và miết nhẹ bằng khăn khô cho bóng lại | Dùng khăn ướt có cồn hay chất tẩy, sẽ làm da khô và bạc màu | Gần như sạch, chỉ còn vệt mờ ở đường may |
| Giày da lộn, da nhung | Để bùn khô, phủi và chải nhẹ một chiều bằng khăn khô hoặc bàn chải mềm | Lau nước khi bùn còn ướt, chà mạnh | Bớt phần lớn; vết sâu cần chăm ở nhà |
| Giày vải trắng | Chấm từng điểm bằng khăn giấy ẩm, thấm từ ngoài vào trong vết | Chà mạnh hay xoa tròn, làm vết bẩn loang rộng | Vết mờ đi rõ, chưa trắng hẳn |
| Giày thể thao lưới | Gạt bùn, chấm nước, ép khăn giấy khô lên để hút nước bẩn ra | Xối nước trực tiếp vào giày | Sạch mặt ngoài, lưới có thể còn ố |
| Đế và viền cao su | Khăn ướt hoặc khăn giấy ẩm chà thoải mái | Không có gì đáng ngại | Sạch gần như hoàn toàn |
Đế và viền cao su là phần làm sạch dễ nhất mà lại hiệu quả nhất về mặt nhìn: một đôi giày trắng có viền đế sạch trông gọn hơn hẳn, ngay cả khi phần vải vẫn còn vệt mờ. Nếu chỉ có hai phút, ưu tiên phần này. Thứ tự hợp lý khi gấp là: gạt bùn cục, lau đế và viền, rồi mới tới mũi giày, sau cùng là hai bên hông, nơi ít người để ý nhất.
Lau giày vải trắng mà không làm loang
Giày vải trắng khó nhất vì vết bẩn hoà vào nước rồi thấm rộng ra theo sợi vải. Nguyên tắc là ít nước và thấm hút, không chà:
- Gạt bỏ bùn dày, để phần còn lại khô bớt nếu có thời gian vài phút.
- Làm ẩm một góc khăn giấy, vắt gần khô, chấm nhẹ lên vết bẩn. Bắt đầu từ mép ngoài vết, đi vào giữa.
- Ngay sau mỗi lần chấm, ép một tờ khăn giấy khô lên chỗ đó để hút nước bẩn ra khỏi vải.
- Đổi góc khăn sạch sau mỗi vài lần chấm, để không đưa bùn ngược trở lại.
- Nếu có xà phòng rửa tay dạng lỏng, thêm một giọt rất nhỏ vào khăn ẩm cho vết dầu, bùn đậm, rồi chấm lại bằng khăn chỉ có nước để bớt xà phòng.
- Để khô tự nhiên vài phút. Vết ẩm sẽ trông đậm hơn lúc khô, đừng vội chấm thêm.
Chỗ hay sai là đổ nhiều nước lên vết bẩn rồi chà. Nước thừa mang bùn chảy sang phần vải sạch xung quanh, khi khô để lại một vòng ố rộng, gọi là vết loang hình nhẫn. Ít nước, nhiều giấy khô là cách tránh được việc đó.
Dùng gì khi chỉ có trong túi và nhà vệ sinh
Khăn giấy và nước máy: đủ cho phần lớn trường hợp. Bùn đường phố phần lớn là đất và bụi, tan trong nước. Khăn giấy ẩm và khăn giấy khô dùng xen kẽ đã giải quyết được hầu hết.
Khăn ướt: tốt cho đế, cẩn thận với da. Khăn ướt loại không cồn lau da trơn được; loại có cồn làm da khô và có thể ăn màu. Lau thử ở mép trong gót, chỗ khuất, trước khi lau mũi giày.
Xà phòng rửa tay: một giọt, không hơn. Dùng cho vết bùn lẫn dầu nhớt ở đế hay vết đậm trên vải. Nhiều xà phòng để lại vệt trắng khi khô, lại cần thêm nước để lau sạch.
Kem dưỡng tay: làm bóng giày da sau khi lau. Một chút kem dưỡng tay xoa mỏng lên giày da đã lau khô giúp da bớt xỉn màu, trông có độ bóng nhẹ. Chỉ dùng cho da trơn, không dùng cho da lộn, và lau bớt phần thừa để không bám bụi.
Bàn chải đánh răng dự phòng: cho da lộn và đường may. Nếu trong túi có, chải khô theo một chiều cho da lộn hoặc chải bùn khô khỏi đường may đế.
Không phải bùn: bụi xi măng, vệt nước khô, vết cỏ
Bụi xi măng, vôi trắng ở công trình. Đừng lau ướt ngay: xi măng gặp nước sẽ thành hồ, bám chặt hơn và khi khô để lại vệt trắng cứng. Phủi khô thật kỹ bằng khăn giấy khô hoặc bàn chải, gõ nhẹ hai chiếc giày vào nhau cho bụi rơi ra, sau đó mới lau ẩm phần còn sót. Với giày da, về nhà lau lại kỹ vì vôi làm da khô.
Vệt nước bẩn đã khô thành vòng trên giày da. Lau ẩm đều cả mảng da có vết, từ đường may này tới đường may kia, thay vì chỉ lau đúng vòng ố. Khi cả mảng khô cùng lúc, vòng ố thường mờ đi vì không còn ranh giới giữa chỗ ướt và chỗ khô.
Vết cỏ xanh trên giày vải trắng. Vết cỏ khó hơn bùn vì có sắc tố từ lá. Ở ngoài chỉ làm mờ được bằng cách chấm nước có một giọt xà phòng; tẩy hẳn là việc của buổi giặt ở nhà.
Nước bắn từ vũng có dầu nhớt. Vết sẫm bóng, sờ thấy trơn là có dầu. Nước suông không lau được, cần một giọt xà phòng rửa tay. Với da lộn, đừng lau ở ngoài, để nguyên và chăm ở nhà, vì lau sẽ làm dầu ngấm rộng thêm.
Khi nào thôi lau và chấp nhận
Có những vết không làm sạch được trong vài phút ở ngoài: bùn đỏ thấm sâu vào giày vải trắng, dầu nhớt trên da lộn, vết nước bẩn đã khô thành vòng trên da nhung. Cố lau tiếp lúc đó thường làm vết to hơn và làm bạn đến muộn.
Mục tiêu thực tế là giày trông gọn từ khoảng cách người đối diện nhìn, không phải sạch như mới. Đế sạch, mũi giày không còn bùn cục, phần còn lại là vệt mờ: như vậy là đủ cho cuộc hẹn. Người khác nhìn giày bạn trong vài giây khi bạn đi vào, không soi từng đường may.
Nếu vết rất nặng và cuộc hẹn quan trọng, một câu nói thẳng như "đường vào đang làm, em bị bắn bùn, mong anh chị thông cảm" thường dễ chịu hơn là vào muộn mười phút vì cố lau giày. Phần lớn người nghe đều đã từng gặp chuyện tương tự, và sự đúng giờ thường được nhớ lâu hơn đôi giày.
Tối về, xử lý đúng cách cho từng loại: giày vải giặt, giày da lau và đánh xi, da lộn để khô hẳn rồi chải bằng bàn chải chuyên dụng. Đừng để giày bùn qua vài ngày mới lau, vì bùn khô hút ẩm của da và để lại vệt cứng.
Lần sau: tránh bị bắn bùn ngay từ đầu
Phần lớn bùn bám vào giày khi đi xe máy và khi đi bộ qua đoạn đang thi công. Vài cách đơn giản:
- Khi đi xe máy, để chân sát vào thân xe, tránh duỗi chân ra ngoài, vì bánh trước hất bùn lên đúng chỗ mũi giày.
- Ngày mưa hoặc biết sẽ đi qua đoạn làm đường, mang giày cũ hoặc dép, để đôi giày đẹp trong túi và thay khi tới nơi.
- Áo mưa bộ có phần che chân, hoặc đôi bọc giày đi mưa, che được phần lớn nước bắn.
- Đi bộ thì tránh đi sát mép đường khi xe chạy qua vũng nước, và chờ xe qua hẳn rồi mới bước qua chỗ trũng.
- Để sẵn vài tờ khăn giấy và một gói khăn ướt không cồn trong cốp xe.
- Giày da được đánh xi đều đặn thì bùn và nước khó bám hơn, lau cũng nhanh hơn hẳn so với da khô không được chăm.
Anh Minh sau buổi phỏng vấn đó để một đôi giày thay trong cốp xe cho những ngày có hẹn quan trọng. Nó chiếm chỗ hơn một gói khăn giấy, nhưng gỡ được cả chuyện bùn, chuyện giày ướt lẫn chuyện giày bong đế giữa đường.
Câu hỏi thường gặp
Giày da dính bùn lau bằng gì khi đang ở ngoài?
Gạt bỏ bùn dày bằng mép giấy cứng, lau bằng khăn giấy hơi ẩm rồi lau khô và miết nhẹ bằng khăn khô. Tránh khăn ướt có cồn vì làm da khô và bạc màu. Có thể xoa chút kem dưỡng tay cho da bóng lại.
Giày da lộn dính bùn có lau nước được không?
Không nên lau khi bùn còn ướt vì lông da sẽ bết và vết bẩn lan ra. Để bùn khô rồi phủi, chải nhẹ một chiều bằng khăn khô hoặc bàn chải mềm. Vết sâu để về nhà xử lý bằng dụng cụ chuyên dụng.
Giày trắng dính bẩn làm sao không bị loang?
Dùng rất ít nước: chấm khăn giấy ẩm lên vết từ ngoài vào trong, rồi ép ngay khăn giấy khô lên để hút nước bẩn ra. Không chà, không xoa tròn và không đổ nhiều nước lên giày.
Khăn ướt có dùng lau giày được không?
Được cho đế và viền cao su, giày nhựa. Với giày da, chỉ dùng loại không cồn và nên thử ở chỗ khuất trước. Không dùng khăn ướt cho da lộn.
Chỉ có hai phút thì nên lau phần nào của giày?
Ưu tiên gạt bùn cục ở mũi giày và lau sạch đế, viền cao su. Đây là phần người khác dễ thấy nhất, làm sạch nhanh nhất và làm giày trông gọn hơn hẳn.
Làm sao để giày không bị bắn bùn khi đi xe máy?
Để chân sát thân xe, không duỗi ra ngoài; ngày mưa mang giày cũ hoặc dép rồi thay ở nơi đến; dùng áo mưa bộ có phần che chân hoặc bọc giày đi mưa.