SieuHay.comSiêu Hay
Mang trẻ ra ngoài

Con say xe khi đang đi đường: dừng lại thế nào và làm gì để bé dễ chịu hơn

Con tái mặt, ngáp liên tục rồi nôn trên ô tô hay xe máy: nhận ra sớm, dừng ở đâu, cho con ngồi và nhìn thế nào, lau dọn ra sao, khi nào cần đưa đi khám.

Vietnamese father holding a pale little girl standing beside a parked family car on a grassy roadside, looking at distant hills, seen from behind, breezy overcast morning

Khi con có dấu hiệu say xe như tái mặt, ngáp liên tục, vã mồ hôi, kêu chóng mặt, bạn dừng xe ở chỗ an toàn sớm nhất, cho con ra chỗ thoáng gió, nhìn về một điểm xa cố định và thở chậm, cho uống từng ngụm nước nhỏ. Khi đi tiếp, cho con ngồi hàng ghế giữa hoặc phía trước theo đúng quy định ghế trẻ em, nhìn ra kính trước, mở hé cửa kính và không cho xem điện thoại.

Say xe xảy ra khi mắt và tai trong báo về não hai tín hiệu khác nhau: tai cảm thấy xe lắc, còn mắt nhìn vào thứ đứng yên trong xe. Trẻ khoảng hai đến mười hai tuổi rất hay bị. Mẹo tốt nhất vì vậy là làm hai tín hiệu này khớp lại: nhìn ra ngoài, nhìn xa, giảm lắc, giảm mùi.

Nhận ra sớm: con sắp say xe trông thế nào

Ngáp liên tục dù không buồn ngủ. Đây là dấu hiệu sớm hay bị bỏ qua. Trẻ đang hào hứng bỗng ngáp nhiều, im lặng, ngồi tựa vào ghế.

Mặt tái, môi nhợt, vã mồ hôi lạnh. Trẻ nhỏ thường không biết diễn tả "buồn nôn", nhưng mặt sẽ tái đi rõ rệt, trán và lòng bàn tay ẩm.

Kêu đau bụng, mệt, đòi về. Với trẻ dưới năm tuổi, "con đau bụng" trên xe thường có nghĩa là buồn nôn.

Nuốt nước bọt liên tục, thở nhanh. Lúc này thường chỉ còn vài phút trước khi nôn. Chuẩn bị túi ngay và tìm chỗ dừng.

Câu chuyện của chị Nhung. Chị Nhung ở Lâm Đồng chở hai con xuống Khánh Hoà bằng ô tô gia đình. Qua đoạn đèo, bé trai sáu tuổi ngồi ghế sau xem điện thoại, ngáp liên tục, im bặt. Chị chỉ để ý khi con kêu đau bụng, và mười phút sau thì bé nôn ra ghế. Nhìn lại, bé đã báo hiệu sớm hơn nhiều, chỉ là người lớn chưa nhận ra.

Con đang say: làm ngay theo thứ tự

Dừng sớm vẫn tốt hơn cố đi tiếp. Một lần nôn trên xe làm cả xe ám mùi và những người khác dễ say theo.

  1. Tìm chỗ dừng an toàn: trạm dừng nghỉ, cây xăng, khoảng đất rộng bên đường. Trên đèo, không dừng ngay ở khúc cua hay chỗ khuất tầm nhìn; đi chậm tới chỗ có lề rộng.
  2. Đưa con ra khỏi xe, đứng hoặc ngồi ở chỗ thoáng gió, tránh khói xe. Trên xe máy, dừng lại và cho con xuống đứng hẳn, không để con ngồi gục trên yên.
  3. Cho con nhìn một điểm ở xa và đứng yên như núi, cây lớn, đường chân trời. Thở chậm cùng con: hít bằng mũi đếm tới bốn, thở ra bằng miệng đếm tới sáu.
  4. Nới lỏng áo khoác, tháo mũ bảo hiểm cho con khi đã dừng hẳn, lau mồ hôi trên trán bằng khăn ướt mát.
  5. Cho con uống từng ngụm nhỏ nước lọc, không uống nhiều một lúc. Nếu con đã nôn, súc miệng trước rồi mới uống.
  6. Chờ đến khi mặt con hồng lại, con tự nói chuyện bình thường, thường khoảng mười lăm đến hai mươi phút, rồi mới đi tiếp.

Trong lúc dừng, đừng cho con ăn ngay đồ ngọt, đồ béo hay sữa. Nếu con đói, vài miếng bánh quy khô hoặc bánh mì nhạt dễ chịu hơn.

Khi đi tiếp: ô tô và xe máy khác nhau thế nào

Nguyên tắc chung là cho con nhìn được ra phía trước và giảm rung lắc. Nhưng trên từng loại xe, cách làm khác nhau.

Việc nên làmÔ tô gia đìnhXe máy
Chỗ ngồiGhế giữa hàng sau, có ghế trẻ em hoặc ghế nâng phù hợp để nhìn được qua kính trướcNgồi trước người lái nếu đủ an toàn, hoặc giữa hai người lớn, có địu hoặc đai
Hướng nhìnNhìn qua kính trước, không nhìn xuống đùiNhìn theo hướng xe chạy, không quay ngang nhìn lề đường lướt qua
Không khíHé kính, tắt mùi thơm xe, không hút thuốc trong xeĐeo khẩu trang mỏng nếu đường nhiều khói
Tốc độPhanh, tăng tốc nhẹ nhàng, vào cua chậmĐi đều ga, tránh phanh gấp
Hoạt độngKể chuyện, hát, chơi đoán đồ vật bên ngoàiNói chuyện ngắn với con để biết con còn tỉnh, còn ổn
Nghỉ ngơiDừng mỗi một đến hai giờDừng mỗi bốn mươi lăm phút đến một giờ với trẻ nhỏ

Lưu ý: theo luật giao thông đường bộ hiện hành, trẻ dưới mười tuổi và cao dưới một mét ba lăm không được ngồi cùng hàng ghế với người lái, trừ xe chỉ có một hàng ghế. Đừng vì sợ con say mà cho con ngồi ghế trước sai quy định; ghế giữa hàng sau, nâng cao để nhìn qua kính trước, là cách cân bằng.

Lau dọn khi con đã nôn trên xe

Chuẩn bị nhanh để mùi không làm cả nhà say theo và con đỡ ngượng.

  • Hứng bằng túi có quai, lót sẵn vài tờ giấy ăn ở đáy để đỡ bắn. Túi đựng đồ siêu thị dày dùng tốt hơn túi mỏng.
  • Lau con trước, lau xe sau. Súc miệng cho con bằng nước lọc, lau mặt và cổ, thay áo nếu bẩn.
  • Thấm chứ đừng chà trên ghế vải. Dùng khăn giấy dày ấn để hút phần ướt, rồi khăn ướt lau lại; chà mạnh làm chất bẩn ngấm sâu vào đệm.
  • Rắc một lớp bột khô có sẵn như bột baking soda nếu có trong túi, để hút mùi trong lúc chạy tiếp; về nhà mới hút bụi và giặt.
  • Mở cửa kính một lúc để mùi bay ra, rồi đóng hé. Không xịt nước hoa đè lên mùi nôn, hai mùi trộn nhau dễ làm người khác buồn nôn hơn.
  • Buộc kín túi bẩn, cho vào túi thứ hai, bỏ ở thùng rác tại trạm dừng gần nhất.

Nói với con một câu "Không sao, ai say xe cũng thế" để con không xấu hổ. Trẻ bị trêu vì nôn trên xe thường sợ đi xe ở những lần sau, và lo lắng lại làm say nặng hơn.

Mấy chỗ cha mẹ hay làm sai khi con say xe

Bảo con nhắm mắt ngủ đi khi con đã buồn nôn. Ngủ trước khi say thì tốt, nhưng khi đã buồn nôn, nhắm mắt trong xe đang lắc không làm hết say mà nhiều trẻ còn thấy khó chịu hơn. Dừng xe và cho con nhìn xa trước, ngủ sau.

Cho con ăn liên tục để quên say. Bánh kẹo, sữa, nước ngọt dồn vào dạ dày đang khó chịu làm con dễ nôn hơn. Vài miếng bánh khô khi đã dừng nghỉ là đủ.

Bật điều hoà thật lạnh, đóng kín cửa. Xe lạnh mà bí, cộng mùi thơm xe và mùi đồ ăn, làm say nặng hơn. Gió ngoài trời qua khe kính hé dễ chịu hơn nhiều.

Nói trước "con lại sắp say rồi đấy". Trẻ lo lắng trước chuyến đi thì dễ say hơn. Nói chuyện vui, kể trước những gì sắp được làm ở nơi đến, đừng nhắc chuyện say trừ khi con hỏi.

Ngửi dầu gió, dán đủ thứ lên người con. Mùi hắc của dầu gió với trẻ nhỏ có thể gây khó chịu hoặc kích ứng da, mũi, nhất là trẻ dưới hai tuổi. Không bôi lên mặt, mũi, ngực trẻ nhỏ; nếu muốn có mùi dễ chịu, một vỏ cam, vỏ quýt bóc tại chỗ là đủ và vô hại.

Riêng với xe máy: an toàn khi con mệt lả trên xe

Trên xe máy, say xe ít gặp hơn ô tô vì con có gió và nhìn được ra ngoài, nhưng cái nguy hiểm là con mệt, ngủ gục rồi tuột tay hoặc nghiêng người ra ngoài. Trẻ đang buồn nôn trên xe máy thường im lặng, người mềm dần, đầu gục xuống.

Vì vậy khi chở con, cứ vài phút bạn nói một câu với con, hỏi con thấy gì bên đường. Con trả lời chậm, giọng nhỏ dần là lúc nên dừng. Người ngồi sau nếu có thì một tay luôn giữ con. Đi một mình chở con thì nên có đai hoặc địu ngồi xe máy cố định con vào người lái.

Khi con muốn nôn trên xe máy, đừng cố chạy tới chỗ đẹp; tạt vào lề ngay chỗ an toàn gần nhất, bật đèn xi nhan, dắt xe vào sát lề rồi mới đỡ con xuống. Con nôn xong, cho con ngồi ở bậc thềm, gốc cây, nghỉ đủ rồi mới chở tiếp với tốc độ chậm hơn.

Lần sau: chuẩn bị cho chuyến đi dài với trẻ hay say

Ăn nhẹ trước khi đi khoảng một tiếng: cháo, bánh mì, cơm ít dầu mỡ. Đói quá hay no quá đều làm say dễ hơn. Tránh sữa và nước ngọt có ga ngay trước và trong chuyến đi.

Chọn giờ đi trùng giờ ngủ của con, ví dụ đi sớm hoặc đi sau bữa trưa. Trẻ ngủ thì gần như không say. Cho con mặc đồ thoáng, nhiều lớp mỏng để cởi bớt khi nóng.

Chuẩn bị sẵn ở hàng ghế của con: hai ba túi có quai, khăn ướt, khăn khô, một chai nước, một bộ áo thay, một túi kín đựng đồ bẩn. Đặt ở chỗ tay người lớn với tới mà không phải lục cốp.

Thuốc chống say xe cho trẻ không phải mẹo dùng tuỳ tiện. Nếu con say nặng ở mọi chuyến đi, hỏi bác sĩ nhi trước chuyến đi xem con có cần dùng gì không và dùng thế nào. Không tự cho trẻ uống thuốc của người lớn.

Khi nào không phải say xe thông thường

Say xe hết nhanh khi xe dừng: thường sau mười lăm đến ba mươi phút đứng ở chỗ thoáng, con hồng hào lại và đòi ăn. Nếu con vẫn nôn nhiều lần sau khi đã dừng hẳn hơn một giờ, kêu đau đầu dữ dội, sốt, đau bụng khu trú một chỗ, li bì khó đánh thức, đó không còn là say xe. Đưa con tới cơ sở y tế gần nhất.

Một dấu hiệu cần cẩn trọng là con nôn sau khi bị va đầu, kể cả va nhẹ trước đó trong ngày, như ngã ở trạm dừng hay đập đầu vào cửa xe. Lúc này gọi 115 hoặc đưa con đi khám ngay, không coi là say xe.

Ngoài ra, nếu con nôn nhiều lần mà không uống lại được nước, môi khô, tiểu rất ít, con có thể đang mất nước. Trong khi chờ tới chỗ khám, cho con uống từng thìa nước nhỏ cách nhau vài phút thay vì uống một hơi.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ say xe ô tô nên ngồi ghế nào?

Ghế giữa hàng sau, có ghế trẻ em hoặc ghế nâng phù hợp để con nhìn được qua kính trước. Trẻ dưới mười tuổi và cao dưới một mét ba lăm không được ngồi hàng ghế trước, kể cả khi hay say.

Có nên cho trẻ xem điện thoại trên xe để quên say không?

Không nên với trẻ hay say. Nhìn màn hình gần làm mắt báo xe đứng yên trong khi tai cảm thấy lắc, đúng là nguyên nhân gây say. Kể chuyện, hát hay chơi đoán đồ vật bên ngoài tốt hơn.

Trẻ say xe máy có khác say ô tô không?

Có, trẻ ngồi xe máy ít say hơn vì có gió và nhìn được ra ngoài, nhưng dễ mệt và buồn ngủ, nguy hiểm hơn khi gục. Dừng nghỉ thường xuyên và luôn nói chuyện để biết con còn tỉnh.

Cho trẻ ăn gì trước khi đi xe để đỡ say?

Ăn nhẹ khoảng một tiếng trước khi đi như cháo, bánh mì, cơm ít dầu mỡ. Tránh để con quá đói hoặc quá no, tránh sữa và nước ngọt có ga ngay trước và trong chuyến đi.

Có nên tự cho trẻ uống thuốc chống say xe không?

Không tự cho trẻ uống thuốc, nhất là thuốc của người lớn. Nếu con say nặng ở mọi chuyến đi, hỏi bác sĩ nhi trước chuyến đi để được tư vấn có cần dùng gì không và dùng thế nào.

Khi nào trẻ nôn trên đường cần đưa đi khám ngay?

Khi đã dừng xe hơn một giờ mà con vẫn nôn nhiều lần, đau đầu dữ dội, sốt, li bì, hoặc con nôn sau khi bị va đầu. Những trường hợp đó cần đưa đi khám hoặc gọi 115.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138