SieuHay.comSiêu Hay
Mang trẻ ra ngoài

Con ăn vạ đòi mua đồ khi đang xếp hàng thanh toán: gỡ trong ba phút mà không cần quát

Con nằm lăn ra sàn đòi món đồ chơi ngay quầy thanh toán: cách giữ bình tĩnh, nói gì với con, khi nào nên rời hàng và dặn trước thế nào cho lần sau.

Young Vietnamese mother crouching beside a crying toddler sitting on the floor near a supermarket checkout lane, shot from behind at child height, soft fluorescent light

Khi con ăn vạ đòi mua đồ lúc bạn đang xếp hàng thanh toán, việc nên làm ngay là hạ thấp người ngang tầm mắt con, nói một câu ngắn gọi tên cảm xúc của con, nhắc lại quyết định bằng giọng bình thường, rồi chuyển sự chú ý của con sang một việc nhỏ có thật trong tầm tay. Nếu sau khoảng ba phút con vẫn gào, bạn bế con ra khỏi hàng một lúc, chứ không đổi ý mua cho xong chuyện.

Cơn ăn vạ ở trẻ khoảng hai đến bốn tuổi là chuyện rất thường gặp: trẻ chưa có đủ lời để nói mình thất vọng, lại đang mệt và đói sau một vòng đi chợ, nên phản ứng bằng cả cơ thể. Mục tiêu của bạn lúc đó không phải là dạy một bài học lớn ngay giữa quầy, mà là đưa cả hai mẹ con qua được vài phút khó chịu mà không ai mất mặt, và không vô tình dạy con rằng gào to thì được mua.

Chuyện ở quầy thanh toán: vì sao con chọn đúng lúc này

Chị Hạnh ở Hải Phòng đưa con trai ba tuổi đi siêu thị sau giờ làm. Hàng chờ thanh toán dài, ngay cạnh quầy là kệ kẹo và xe đồ chơi nhỏ. Bé cầm một chiếc ô tô, chị bảo đặt lại, thế là bé nằm vật xuống sàn, đá chân, khóc to. Người phía sau nhìn, người thu ngân cũng nhìn. Chị Hạnh kể lúc đó chị chỉ muốn mua quách chiếc xe cho con nín.

Tình huống này xảy ra ở quầy thanh toán nhiều hơn chỗ khác không phải ngẫu nhiên. Cuối buổi mua sắm là lúc trẻ mệt nhất, đã đi bộ hoặc ngồi xe đẩy cả nửa tiếng, thường cũng gần giờ ăn. Hàng chờ bắt trẻ đứng yên, mà trẻ nhỏ đứng yên rất khó. Kệ hàng ở quầy lại đặt ngang tầm mắt trẻ. Cộng thêm việc cha mẹ đang bận xếp đồ, trả tiền, không nhìn con, nên con dùng cách ồn nhất để kéo sự chú ý về mình.

Hiểu như vậy để bạn đỡ tự trách. Con ăn vạ không có nghĩa bạn dạy con hỏng, cũng không có nghĩa con hư. Đó là một đứa trẻ mệt, đói, chán và vừa bị từ chối một thứ nó thích. Biết được ba nguyên nhân mệt, đói, chán thì bạn có ngay ba chỗ để gỡ, thay vì chỉ nhìn vào món đồ chơi.

Ba phút đầu: làm theo thứ tự này

Thứ tự quan trọng hơn từng câu chữ. Bạn đang cần hạ nhiệt trước rồi mới nói lý lẽ, vì lúc đang gào con không nghe được câu dài.

  1. Đặt giỏ hàng sang một bên hoặc nhờ người phía sau trông giúp vài giây, rồi ngồi xuống ngang tầm con. Đứng từ trên cao nói xuống làm con thấy bị đè, khóc to hơn.
  2. Nói một câu gọi tên cảm xúc, thật ngắn: "Con rất muốn chiếc xe đó, con buồn vì mẹ nói không." Không giải thích giá cả, không hỏi "con có biết con đang làm gì không".
  3. Nhắc lại quyết định một lần, giọng bình thường: "Hôm nay mình không mua xe." Rồi im. Câu này không lặp lại liên tục, vì lặp là mở cửa cho mặc cả.
  4. Đưa con một việc nhỏ có thật: cầm giúp mẹ túi bánh mì, đếm xem trong giỏ có mấy quả cam, bấm nút gọi thang máy khi ra về. Trẻ đang bực rất thích được giao việc của người lớn.
  5. Nếu con vẫn nằm dưới sàn, bạn ngồi cạnh, đặt tay lên lưng con, không kéo con dậy bằng tay. Kéo tay trẻ đang giãy dễ làm trẻ đau khớp vai và tức giận hơn.
  6. Đếm thầm khoảng ba phút. Phần lớn cơn ăn vạ nhẹ dịu xuống trong khoảng này nếu không ai đổ thêm dầu vào lửa.

Trong ba phút đó, việc khó nhất là chịu được ánh mắt người xung quanh. Hầu hết người đứng sau bạn đã từng có con nhỏ, họ hiểu hơn bạn nghĩ.

Câu nên nói và câu dễ làm cơn ăn vạ dài thêm

Bảng dưới gom những câu cha mẹ hay buột miệng và câu thay thế. Bạn không cần thuộc hết, chỉ cần nhớ nguyên tắc: ngắn, gọi tên cảm xúc, giữ quyết định.

Câu dễ làm con gào tiếpVì saoCâu thay thế
"Nín ngay, mọi người nhìn kìa!"Con chưa hiểu xấu hổ là gì, chỉ nghe thấy mẹ đang bực"Mẹ ở đây, mẹ chờ con bình tĩnh."
"Thôi được rồi, lần này thôi đấy."Dạy con rằng gào đủ lâu thì được"Hôm nay không mua. Mình ghi vào danh sách sinh nhật nhé."
"Không nín là mẹ bỏ con lại đây."Doạ bỏ rơi làm trẻ hoảng, khóc dữ hơn và mất lòng tin"Mẹ bế con ra chỗ yên tĩnh một chút."
"Cái đó đắt, nhà mình không có tiền."Lý lẽ dài, trẻ đang khóc không nghe được"Con thích cái màu đỏ đó à? Đẹp thật."
"Con hư quá!"Gắn nhãn vào con người chứ không vào hành vi"Con đang buồn lắm. Buồn thì được, đá chân thì không."

Câu "ghi vào danh sách sinh nhật" có tác dụng lạ với trẻ trên ba tuổi: con thấy mong muốn của mình được ghi nhận mà bạn không phải mua ngay. Nếu bạn dùng câu này, hãy thật sự ghi lại, kể cả chỉ là một dòng trong sổ tay.

Khi nào nên rời khỏi hàng và rời thế nào

Con gào quá ba phút và không dịu dần. Lúc này đứng lại chỉ làm cả hai mệt thêm. Bạn nói với nhân viên hoặc người phía sau một câu: "Em ra ngoài một chút rồi quay lại," để giỏ hàng lại bên cạnh quầy nếu được.

Con bắt đầu ném đồ, đánh người, hoặc đập đầu xuống sàn. Ưu tiên an toàn: bế con ra khỏi chỗ có hàng hoá dễ vỡ và xe đẩy. Bế theo tư thế ôm sát ngực, tay đỡ mông và lưng, không xách nách hay kéo một tay.

Bạn thấy mình sắp quát hoặc mất bình tĩnh. Đây cũng là lý do chính đáng để rời đi. Một phút đứng ngoài cửa, hít thở, nhìn ra đường giúp bạn lấy lại giọng nói bình thường.

Ra ngoài rồi thì làm gì. Tìm một góc ít người như chỗ để xe, bậc thềm. Ngồi xuống, ôm con nếu con cho ôm, hoặc ngồi cạnh nếu con đẩy ra. Không bàn lại chuyện món đồ chơi. Khi con thở đều, hỏi "Mình vào trả tiền rồi về nhà ăn cơm nhé?".

Mua đồ ăn trước thay vì đồ chơi. Nếu bạn đoán con đói, bẻ cho con một miếng bánh mì hay vài lát trái cây vừa mua (sau khi trả tiền). Đói làm cơn ăn vạ dai dẳng hơn mọi lý do khác.

Mẹo không nên làm, dù nhìn thì có vẻ nhanh

Mấy cách dưới đây giúp con nín ngay lập tức, nhưng cái giá trả ở những lần đi chợ sau thường lớn hơn nhiều.

  • Mua món đồ để con nín. Lần đầu thì hiệu quả, nhưng con học được rằng ăn vạ ở quầy thanh toán là cách lấy đồ, và lần sau sẽ gào to hơn, lâu hơn.
  • Đưa điện thoại cho con xem để im lặng. Không có hại gì trong vài phút, nhưng nếu thành phản xạ mỗi lần con khóc, con sẽ ăn vạ để được cầm điện thoại.
  • Doạ "chú bảo vệ bắt" hay "cô thu ngân mắng". Trẻ sợ người lạ vô cớ, sau này khi cần nhờ người mặc đồng phục giúp, ví dụ lúc lạc mẹ, con lại không dám.
  • Phát vào mông hay quát to trước đám đông. Con dừng vì sợ chứ không vì hiểu, và bạn thường thấy hối hận ngay sau đó.
  • Mặc cả liên tục. "Thôi lấy cái kẹo này thay nhé, không thì cái bánh này" làm con hiểu rằng ăn vạ mở ra một cuộc thương lượng.

Nếu lỡ làm một trong những điều trên, đừng tự dằn vặt. Lần sau làm khác đi là đủ; trẻ học từ những gì lặp lại nhiều lần chứ không từ một lần lỡ.

Lần sau: dặn trước và sắp xếp chuyến đi

Phần lớn cơn ăn vạ ở quầy thanh toán có thể tránh từ lúc còn ở nhà. Trước khi đi, bạn nói với con một câu cụ thể: "Hôm nay mẹ con mình đi mua sữa, rau và trứng. Mình không mua đồ chơi. Con được chọn một loại trái cây." Trẻ ba tuổi trở lên nhớ được thoả thuận này, nhất là khi được giao quyền chọn một thứ.

Đi chợ sau khi con đã ăn nhẹ và ngủ trưa. Nếu buộc phải đi vào giờ con mệt, mang theo một hộp bánh nhỏ hoặc vài miếng trái cây cắt sẵn. Chọn quầy thanh toán không bày đồ chơi nếu siêu thị có, hoặc đi vào giờ vắng để không phải xếp hàng lâu.

Giao việc cho con trong suốt chuyến đi: cầm danh sách bằng hình vẽ, tìm giúp mẹ hộp sữa, bỏ rau vào túi. Trẻ bận làm trợ lý thì ít thời gian nhìn kệ đồ chơi. Khi xếp hàng, chơi trò "tìm ba thứ màu vàng" quanh quầy.

Cuối cùng, tự hỏi trước mỗi lần đi: con có đói không, có buồn ngủ không, chuyến này có cần mang con theo không. Nếu cả ba câu đều bất lợi, nhờ người trông con và đi một mình có khi nhanh hơn cho cả nhà.

Khi ăn vạ không còn là chuyện thường

Ăn vạ ở trẻ nhỏ là bình thường, nhưng có vài dấu hiệu nên mang ra hỏi bác sĩ nhi khoa hoặc chuyên viên tâm lý trẻ em trong lần khám tới. Thứ nhất là cơn ăn vạ kéo dài rất lâu, hơn hai mươi lăm phút gần như mỗi lần. Thứ hai là con thường xuyên tự làm đau mình trong cơn: đập đầu mạnh, cắn tay đến chảy máu. Thứ ba là con đã hơn năm tuổi mà cơn ăn vạ vẫn dày như lúc ba tuổi.

Một dấu hiệu khác cần để ý là con khó bình tĩnh lại ngay cả khi đã được ôm, được đưa ra chỗ yên tĩnh, và sau cơn thì mệt lả, ngủ thiếp đi. Hoặc con ăn vạ kèm nhiều khó khăn khác như chậm nói, rất khó chịu với tiếng ồn, ánh sáng. Những điều này không có nghĩa con có bệnh, nhưng đáng được người có chuyên môn xem xét.

Còn nếu trong cơn con nín thở đến tím môi, ngất đi, hoặc co giật, đó không còn là ăn vạ thông thường: đặt con nằm nghiêng ở chỗ an toàn, gọi 115 nếu con không tỉnh lại nhanh, và đưa con đi khám ngay sau đó dù con đã tỉnh.

Câu hỏi thường gặp

Con ăn vạ ở siêu thị có nên mặc kệ cho con khóc không?

Mặc kệ hoàn toàn thì con thấy bị bỏ rơi. Cách tốt hơn là không nhượng bộ về món đồ nhưng vẫn ở cạnh con, ngồi xuống ngang tầm, đặt tay lên lưng và chờ con dịu xuống.

Ăn vạ ở quầy thanh toán thường kéo dài bao lâu?

Phần lớn cơn ăn vạ nhẹ dịu xuống trong khoảng hai đến năm phút nếu không ai quát thêm hoặc mặc cả. Quá ba phút mà không dịu thì nên bế con ra chỗ yên tĩnh.

Người xung quanh nhìn chằm chằm thì nên làm gì?

Bạn nói một câu ngắn với người phía sau như "Bé đang mệt, em xin lỗi nhé" rồi quay lại tập trung vào con. Phần lớn người lớn từng có con nhỏ đều thông cảm.

Có nên hứa mua món đồ vào lần sau để con nín không?

Chỉ hứa khi bạn chắc chắn giữ lời và nói rõ thời điểm, ví dụ vào sinh nhật. Hứa suông để con nín ngay rồi quên sẽ làm lời nói của bạn mất trọng lượng.

Trẻ mấy tuổi thì bớt ăn vạ ở nơi công cộng?

Thông thường cơn ăn vạ dày nhất ở khoảng hai đến ba tuổi rồi thưa dần khi trẻ nói được nhiều hơn, thường từ bốn đến năm tuổi. Nếu hơn năm tuổi vẫn rất dày, nên hỏi bác sĩ nhi.

Có nên để con tự chọn một món nhỏ mỗi lần đi chợ không?

Được, nếu đó là thoả thuận nói trước ở nhà và món đó là thứ bạn đằng nào cũng mua, như một loại trái cây. Cách này giúp con thấy mình có quyền chọn mà không thành tiền lệ mua đồ chơi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138