SieuHay.comSiêu Hay
Khó chịu nhỏ giữa ngày

Khàn giọng sau buổi nói nhiều mà chiều vẫn phải nói tiếp: giữ giọng bằng cách nào

Dạy, thuyết trình, bán hàng cả buổi sáng tới khàn tiếng mà chiều còn ca nữa: cách cho giọng nghỉ đúng, việc không nên làm và khi nào khàn tiếng phải đi khám.

Vietnamese tour guide resting on a stone bench in a quiet ancient citadel courtyard, holding a water bottle, tour group scattered far away, soft afternoon light, wide shot

Khi giọng khàn đi sau một buổi nói nhiều, việc giúp nhiều nhất là cho giọng nghỉ thật sự trong giờ giải lao, uống nước từng ngụm thường xuyên, bỏ thói quen hắng giọng và nói nhỏ, chậm, gần người nghe hơn vào buổi chiều thay vì cố gân cổ. Nói thì thầm tưởng là nghỉ giọng nhưng nhiều người làm theo kiểu gắng sức, không hẳn giúp được.

Dây thanh rung rất nhanh mỗi khi ta nói. Nói to, nói lâu, nói trong không gian ồn hay khô khiến dây thanh mỏi và hơi sưng, giọng trở nên khàn, rè, dễ vỡ tiếng. Phần lớn trường hợp đỡ sau một hai ngày nghỉ giọng. Bài này dành cho người không được nghỉ ngay: giáo viên còn tiết chiều, hướng dẫn viên còn đoàn, người bán hàng còn ca.

Ba tiếng dẫn đoàn ngoài trời và giọng rè buổi trưa

Chị Quỳnh làm hướng dẫn viên ở Huế. Sáng ấy chị dẫn một đoàn bốn mươi khách đi bộ trong khu di tích, nói gần như liên tục ba tiếng ngoài trời, phải nói to để át tiếng xe điện, tiếng đoàn khác. Tới trưa, giọng chị khàn đặc, nói một câu dài là rè tiếng, cổ họng khô rát. Chiều chị còn một đoàn nữa.

Ba thứ cộng lại làm giọng chị Quỳnh "xuống" nhanh: nói to kéo dài, nói ngoài trời gió nơi tiếng bị tản đi nên vô thức càng gân cổ, và cả buổi chỉ uống vài ngụm nước vì mải dẫn đoàn. Dây thanh không được nghỉ, không đủ ẩm, phải rung mạnh liên tục.

Giọng khàn kiểu này là tín hiệu dây thanh đang quá tải, giống như chân mỏi sau một ngày đi bộ. Cách xử lý không phải là cố nói khoẻ hơn vào buổi chiều, mà là giảm tải cho dây thanh bằng mọi cách có thể trong thời gian còn lại.

Điều đáng mừng là dây thanh hồi phục khá nhanh nếu được nghỉ đúng cách. Vài giờ im lặng và đủ nước buổi trưa đã có thể làm giọng chiều khá hơn rõ rệt.

Giờ nghỉ trưa: cho giọng hồi lại đúng cách

Bạn có khoảng một hai tiếng trước ca chiều. Dùng nó như sau:

  1. Im lặng thật sự. Hạn chế nói chuyện điện thoại, tán gẫu trong giờ nghỉ. Nếu cần trao đổi, nhắn tin thay cho gọi.
  2. Uống nước từng ngụm nhỏ, đều đặn. Nước lọc nhiệt độ phòng hoặc ấm. Không cần uống ừng ực một lúc, quan trọng là uống đều.
  3. Hít hơi ẩm. Ôm một ly nước ấm, hít nhẹ hơi bốc lên qua mũi và miệng trong vài phút. Hơi ẩm giúp vùng họng bớt khô rát.
  4. Ăn nhẹ, tránh món quá cay, quá nóng. Món cay, nóng có thể làm họng đang rát khó chịu thêm.
  5. Bỏ thói quen hắng giọng. Khi thấy vướng họng, nuốt một ngụm nước thay vì hắng giọng mạnh. Mỗi lần hắng giọng, dây thanh đập vào nhau rất mạnh.
  6. Ngồi chỗ mát, tránh gió điều hoà thổi thẳng vào mặt. Không khí lạnh khô thổi liên tục làm họng khô thêm.

Chị Quỳnh ngồi trong một quán nhỏ yên tĩnh, tắt chuông điện thoại, nhắn tin cho điều hành thay vì gọi, uống hết một chai nước trong giờ nghỉ. Chiều giọng chị chưa trong như mọi hôm nhưng đã bớt rè, nói được trọn câu.

Buổi chiều vẫn phải nói: giảm tải cho giọng thế nào

Mục tiêu là truyền đạt được nội dung với ít sức giọng nhất:

Thay vìHãy thửVì sao
Gân cổ nói to để cả đoàn ngheGom người nghe đứng sát lại, mình đứng giữa hoặc phía trước, quay mặt về phía họKhoảng cách ngắn, không cần nói to
Nói liên tục không ngắtNói câu ngắn, ngắt nghỉ, uống nước giữa các đoạnDây thanh được nghỉ từng chút
Nói át tiếng ồn xung quanhChờ tiếng ồn qua, hoặc đổi chỗ đứng sang nơi yên hơnGiảm phải nói to vô thức
Dùng giọng thì thầm gắng sứcNói nhỏ nhẹ bằng giọng thường, chậm, rõ chữThì thầm gắng sức vẫn làm vùng họng căng
Giải thích mọi thứ bằng lờiDùng cử chỉ, chỉ tay, phát tài liệu, cho người nghe tự xemBớt số câu phải nói
Có micro mà vẫn nói toĐưa micro gần miệng, nói bằng giọng thườngĐể thiết bị làm việc thay giọng

Giáo viên có thể chia lớp thành nhóm làm bài, đi xuống từng nhóm nói nhỏ thay vì giảng to cho cả lớp. Người bán hàng có thể đưa sản phẩm cho khách tự cầm, xem, rồi chỉ trả lời câu hỏi.

Những điều nhiều người làm nhưng không giúp gì cho giọng

Hắng giọng liên tục để "thông cổ". Hắng giọng giúp đỡ vướng vài giây nhưng làm dây thanh va mạnh vào nhau, càng hắng càng khàn. Nuốt một ngụm nước thay thế.

Nói thì thầm cả buổi. Nhiều người thì thầm bằng cách siết chặt cổ họng, vẫn gây căng. Im lặng mới là nghỉ thật; buộc phải nói thì nói nhỏ, nhẹ bằng giọng bình thường.

Uống nước đá lạnh cho "mát cổ". Cảm giác mát chỉ thoáng qua. Nước nhiệt độ phòng hoặc ấm uống đều đặn hợp hơn cho vùng họng đang khô.

Ngậm đủ thứ theo truyền miệng. Các mẹo dân gian ngậm thứ này thứ kia không thay được việc nghỉ giọng, có thứ còn gây rát. Nếu cần dùng sản phẩm gì cho họng, hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ.

Cố hát, cố hò hét buổi tối cho "quen giọng". Giọng đang khàn mà còn dùng mạnh dễ khàn lâu hơn. Tối đó nên để giọng nghỉ, đi ngủ sớm.

Nói to hơn vì nghĩ giọng khàn thì người ta khó nghe. Giọng khàn mà cố đẩy to lên chỉ làm rè thêm. Rút ngắn khoảng cách với người nghe hoặc dùng micro hiệu quả hơn nhiều.

Hút thuốc cho "đỡ căng" giữa hai ca. Khói thuốc làm vùng họng khô và kích ứng thêm, đúng lúc dây thanh cần được nghỉ nhất.

Lần sau: phòng khàn giọng trước những ngày phải nói nhiều

Nếu nghề của bạn là nói, đây là những thói quen nhỏ mà đáng giá:

  • Mang chai nước theo người, uống một hai ngụm sau mỗi đoạn nói dài.
  • Khởi động giọng vài phút trước khi bắt đầu: ngân nhẹ âm "mmm", nói chậm vài câu, thay vì nói to ngay câu đầu tiên.
  • Dùng micro cài áo hoặc loa nhỏ đeo hông khi phải nói với nhóm đông, nhất là ngoài trời.
  • Sắp xếp phần nói xen với phần người nghe hoạt động: thảo luận, xem, làm bài.
  • Ngủ đủ, hạn chế rượu bia và thuốc lá; cả hai đều làm vùng họng khô và dễ kích ứng.
  • Tránh nói chuyện lớn tiếng ở quán ồn, sân bóng, karaoke vào tối hôm trước ngày phải nói nhiều.

Chị Quỳnh sau đợt khàn tiếng ấy luôn mang một chiếc loa nhỏ đeo hông cho các đoàn đông, và tập thói quen đứng chờ khách tụ lại đủ gần rồi mới bắt đầu nói. Tuần cao điểm, giọng chị không còn "sập" giữa chừng như trước.

Vài câu nói sẵn cho những lúc giọng đang khàn

Ngại nói ra là lý do khiến nhiều người cố gân cổ suốt buổi chiều. Một câu ngắn, nói từ đầu, giúp bạn được thông cảm và giảm tải ngay:

  • Với lớp học: "Hôm nay cô hơi khàn tiếng, cả lớp ngồi gần lên một chút và giữ trật tự giúp cô nhé."
  • Với đoàn khách: "Giọng em hôm nay hơi yếu, anh chị đứng sát lại giúp em, em sẽ nói ngắn và để anh chị có thêm thời gian tự tham quan."
  • Với khách hàng: "Em xin lỗi, em đang hơi khàn tiếng, em gửi anh chị tài liệu xem trước, có gì anh chị hỏi em trả lời nhé."
  • Với đồng nghiệp trong buổi họp: "Anh đọc giúp em phần số liệu được không, giọng em đang khàn."
  • Với người gọi điện: "Mình đang mất tiếng, mình nhắn tin trao đổi được không?"

Người nghe thường dễ chịu hơn nhiều khi được báo trước, thay vì phải căng tai nghe một giọng rè suốt buổi. Còn bạn thì có lý do chính đáng để nói ít đi, nói ngắn lại và để người khác chủ động hơn.

Khàn vì nói nhiều, hay vì cảm, ợ chua, khói thuốc?

Khàn giọng sau một buổi nói nhiều thì nguyên nhân khá rõ. Nhưng nếu bạn không nói nhiều hơn thường ngày mà vẫn khàn, hãy hỏi lại. Mình có đang cảm, đau họng, sổ mũi, ho không? Khàn do cảm thường đi cùng các triệu chứng đó và đỡ dần khi hết cảm.

Mình có hay ợ chua, nóng rát sau xương ức, sáng dậy thấy đắng miệng, giọng khàn nhất vào buổi sáng không? Mình có hút thuốc, hay ở nơi nhiều khói bụi không? Mình có vừa la hét ở một trận bóng, một buổi tiệc không? Mỗi câu trả lời chỉ về một hướng khác nhau, và chỉ khàn do nói nhiều mới gỡ được bằng nghỉ giọng.

Tự kiểm sau hai ba ngày nghỉ giọng tương đối: giọng nói buổi sáng có trong hơn không, nói một câu dài có còn vỡ tiếng không? Nếu đang đỡ dần, tiếp tục giữ giọng. Nếu không đỡ gì, hoặc ngày càng khàn, đó là lúc cần đi khám.

Khàn tiếng kiểu nào phải đi khám

Khàn giọng do nói nhiều thường đỡ rõ sau vài ngày nghỉ giọng. Nên đi khám tai mũi họng nếu:

  • Khàn tiếng kéo dài quá hai đến ba tuần, đặc biệt ở người hút thuốc hoặc người phải dùng giọng nhiều vì nghề.
  • Đau khi nuốt, nuốt vướng, hoặc đau lan lên tai.
  • Ho ra máu, hoặc sờ thấy khối, hạch ở cổ.
  • Mất tiếng hoàn toàn đột ngột không rõ lý do.
  • Khàn giọng tái đi tái lại nhiều lần trong năm dù đã nghỉ giọng.

Khó thở, thở rít, tiếng thở khò khè kèm khàn giọng là dấu hiệu cần cấp cứu, gọi 115 ngay. Với những người làm nghề nói, đi khám sớm khi khàn kéo dài không chỉ để yên tâm mà còn để giữ giọng làm việc lâu dài.

Khi đi khám, kể rõ mỗi ngày bạn nói bao nhiêu giờ, nói trong môi trường nào, khàn bắt đầu từ khi nào, có hút thuốc hay ợ chua không. Bác sĩ có thể cần soi thanh quản để nhìn trực tiếp dây thanh, điều mà không mẹo nào ở nhà thay được.

Câu hỏi thường gặp

Khàn giọng vì nói nhiều bao lâu thì hết?

Phần lớn khàn giọng do nói nhiều đỡ rõ sau một đến vài ngày nghỉ giọng tương đối, uống nước đều và tránh hắng giọng. Nếu kéo dài quá hai đến ba tuần, bạn nên đi khám tai mũi họng.

Có nên nói thì thầm khi đang khàn giọng không?

Không hẳn. Nhiều người thì thầm bằng cách siết cổ họng nên vẫn gây căng. Tốt nhất là im lặng khi có thể; buộc phải nói thì nói nhỏ nhẹ bằng giọng bình thường, chậm và rõ.

Vì sao hắng giọng lại làm giọng khàn thêm?

Mỗi lần hắng giọng, hai dây thanh va vào nhau rất mạnh. Làm nhiều lần khiến dây thanh vốn đang mỏi càng kích ứng. Khi thấy vướng họng, nuốt một ngụm nước sẽ nhẹ nhàng hơn.

Khàn giọng thì nên uống nước gì?

Nước lọc ở nhiệt độ phòng hoặc nước ấm, uống từng ngụm nhỏ thường xuyên là đủ. Hít nhẹ hơi ấm từ ly nước cũng giúp họng bớt khô. Hạn chế rượu bia và đồ uống quá lạnh.

Giáo viên bị khàn tiếng mà vẫn phải dạy thì làm sao?

Dùng micro hoặc loa nhỏ, cho học sinh làm việc nhóm rồi xuống từng nhóm nói nhỏ, viết bảng và dùng cử chỉ nhiều hơn, uống nước giữa các đoạn giảng. Giờ ra chơi nên im lặng thật sự.

Khàn tiếng kèm dấu hiệu nào cần đi khám ngay?

Khi khàn kèm khó thở, thở rít thì gọi 115 ngay. Khàn kéo dài quá hai ba tuần, đau khi nuốt, ho ra máu, có khối ở cổ hoặc mất tiếng đột ngột cũng cần đi khám tai mũi họng sớm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138