Môi khô rát giữa ngày dịu nhanh nhất khi bạn ngừng liếm môi, uống vài ngụm nước, rồi thoa một lớp mỏng sáp dưỡng môi không mùi; nếu không có sáp, chỉ cần tránh gió thổi thẳng và đeo khẩu trang vải che môi khi ra đường. Không bóc lớp da đang bong, dù nó rất "ngứa tay".
Môi khác da mặt ở chỗ lớp ngoài rất mỏng và gần như không có tuyến dầu, nên khi không khí khô hoặc gió thổi liên tục, môi mất nước nhanh hơn mọi chỗ khác. Phòng máy lạnh chạy cả ngày, chặng xe máy buổi sáng gió lạnh, hay trời hanh ở vùng cao đều là những tình huống khiến môi khô chỉ sau vài giờ.
Chặng xe gió sáng sớm, bốn tiết dạy và đôi môi nứt của cô Ngân
Cô Ngân dạy tiểu học ở Lâm Đồng. Mùa khô, buổi sáng cô chạy xe máy gần nửa tiếng qua đồi gió, vào lớp nói gần như liên tục bốn tiết. Tới giờ ra chơi, môi cô căng rát, khoé môi nứt một đường nhỏ, cười hơi mạnh là đau. Theo phản xạ, cô liếm môi cho đỡ khô, rồi lại thấy khô hơn.
Có ba thứ cùng làm khô môi trong buổi sáng ấy. Gió thổi liên tục suốt chặng xe làm hơi nước trên môi bay đi nhanh. Không khí hanh khô của mùa ấy hút ẩm. Và nói nhiều, thở bằng miệng nhiều trong lúc giảng bài khiến luồng khí đi qua môi liên tục.
Liếm môi giúp mát được vài giây, nhưng nước bọt bay hơi rất nhanh, mang theo luôn chút ẩm còn lại trên môi. Nước bọt cũng có các chất giúp tiêu hoá thức ăn, để lâu trên môi dễ làm da mỏng ở đó kích ứng thêm, nhất là ở khoé miệng, nơi nước bọt hay đọng lại. Đó là lý do người càng hay liếm môi thì môi càng nứt.
Làm dịu môi ngay tại chỗ, theo thứ tự này
Bạn đang ở lớp, ở văn phòng hay vừa dừng xe đều làm được:
- Ngừng liếm môi. Đây là bước khó nhất vì nó là phản xạ. Mỗi lần định liếm, thay bằng một ngụm nước.
- Uống vài ngụm nước. Không làm môi ẩm ngay lập tức, nhưng giúp miệng bớt khô và bạn bớt muốn liếm môi.
- Thấm môi bằng chút nước sạch rồi để gần khô. Nếu môi bám son hay bụi đường, chấm nhẹ khăn giấy thấm nước sạch lên môi, không chà.
- Thoa sáp dưỡng môi không mùi. Thoa một lớp mỏng lên môi còn hơi ẩm để khoá lại chút nước. Chọn loại không hương liệu, không có cảm giác mát lạnh hay cay; những thành phần đó có thể làm môi đang nứt rát thêm.
- Nếu không có sáp: giữ môi khép lại, thở bằng mũi, tránh hướng gió điều hoà. Ra đường thì đeo khẩu trang che kín môi.
- Để yên lớp da bong. Không bóc, không cắn. Nếu vướng víu, chờ thoa sáp làm mềm rồi để tự bong.
Cô Ngân bắt đầu để một thỏi sáp không mùi trong hộp phấn và một chai nước trên bàn giáo viên. Mỗi giờ ra chơi uống nước rồi thoa lại một lớp mỏng. Sau ba bốn ngày, vết nứt ở khoé môi lành dần.
Môi khô vì đâu: so nhanh để chọn cách gỡ
Cùng là khô môi nhưng nguyên nhân khác thì cách gỡ khác:
| Bạn đang ở đâu, làm gì | Thứ làm môi khô | Gỡ thế nào |
|---|---|---|
| Ngồi phòng máy lạnh cả ngày | Không khí khô, gió điều hoà thổi thẳng | Đổi hướng cánh gió, uống nước đều, thoa sáp mỗi vài giờ |
| Chạy xe máy buổi sáng, gió lạnh | Gió thổi liên tục vào môi | Đeo khẩu trang che kín môi, kéo kính mũ xuống |
| Đứng lớp, thuyết trình, nói nhiều | Thở bằng miệng, luồng khí qua môi liên tục | Uống ngụm nhỏ giữa các đoạn nói, nghỉ ngắn |
| Tô son lì cả ngày | Lớp son khô kéo ẩm khỏi môi, phải chùi đi tô lại | Thoa sáp dưỡng trước khi tô son, tẩy son nhẹ nhàng |
| Ăn đồ cay, mặn, chua | Dính lên môi làm rát vết nứt | Lau sạch môi bằng nước sau bữa, rồi thoa sáp |
| Đi nắng giữa trưa | Nắng làm môi khô và rát | Che bằng khẩu trang, mũ rộng vành |
Nhìn bảng, bạn sẽ thấy đa số cách gỡ là thay đổi nhỏ trong thói quen chứ không phải mua thêm sản phẩm. Một thỏi sáp không mùi và một chiếc khẩu trang là gần như đủ cho mọi tình huống.
Nếu bạn gặp cùng lúc nhiều dòng trong bảng, ví dụ chạy xe sáng sớm rồi ngồi máy lạnh cả ngày và tô son lì, hãy bắt đầu từ thứ kéo dài lâu nhất trong ngày. Với dân văn phòng thường là gió điều hoà; đổi được hướng gió là môi đỡ khô cả buổi chiều.
Những việc hay làm nhưng chỉ khiến môi tệ hơn
Bóc da môi. Lớp da bong đang che lớp da non bên dưới. Bóc ra dễ chảy máu, rát lâu hơn và có thể nhiễm trùng. Nếu thấy vướng, chỉ cần thoa sáp, vài giờ sau lớp da đó mềm ra và tự rụng khi bạn uống nước, ăn uống.
Thoa sáp có mùi bạc hà, cay the. Cảm giác mát là do thành phần có thể kích ứng, với môi đang nứt dễ rát thêm. Môi khô cần loại nhạt, không mùi.
Thoa lại sáp mỗi năm phút. Thoa dày, liên tục không làm môi ẩm hơn mà chỉ khiến bạn để ý môi nhiều hơn, dễ liếm hơn. Vài giờ một lần, cộng thêm sau khi ăn uống là đủ.
Chà môi bằng khăn giấy khô. Chà mạnh làm da mỏng ở môi trầy thêm. Dùng khăn thấm nước, chấm nhẹ.
Dùng son màu đậm để che môi nứt. Son lì, son lâu trôi thường khô hơn và bám vào chỗ nứt, chùi đi càng rát. Lúc môi đang nứt nên nghỉ son vài hôm hoặc dùng loại có dưỡng.
Đắp các thứ trong bếp lên môi. Mật ong, chanh, lá cây đắp theo truyền miệng có thể gây dính bẩn, rát hoặc dị ứng ở vết nứt. Môi khô chỉ cần nước, tránh gió và một lớp sáp đơn giản.
Lần sau phòng thế nào: túi nhỏ cho đôi môi
Chuẩn bị đơn giản cho những ngày biết trước sẽ khô môi:
- Một thỏi sáp dưỡng môi không mùi trong túi xách, cốp xe, ngăn bàn làm việc; mỗi chỗ một thỏi để khỏi quên.
- Một chiếc khẩu trang vải mỏng che kín môi khi chạy xe, đặc biệt buổi sáng sớm và chiều tối gió lạnh.
- Chai nước để ngay trên bàn, uống đều suốt ngày thay vì uống dồn một lần.
- Thoa sáp trước khi đi ngủ, vì ban đêm nhiều người thở bằng miệng, sáng dậy môi đã khô sẵn.
- Nếu phòng làm việc có máy lạnh quá khô, đặt một ly nước trên bàn cũng không làm thay đổi bao nhiêu; quan trọng hơn là đổi hướng gió không thổi thẳng mặt.
Một mẹo tự kiểm thói quen: một buổi sáng, mỗi lần bạn bắt gặp mình liếm môi thì gạch một vạch lên giấy. Nhiều người ngạc nhiên khi thấy con số lên tới vài chục. Bớt được phản xạ đó, môi đỡ khô một nửa.
Môi khô ở trẻ nhỏ và người lớn tuổi đi cùng
Nếu bạn đang đưa con hay đưa ông bà ra ngoài cả ngày, họ cũng khô môi như bạn, thậm chí nhanh hơn. Trẻ nhỏ hay liếm môi, mút môi, nhất là khi trời hanh, nên hay bị một viền đỏ, khô quanh miệng. Người lớn tuổi thường uống ít nước vì ngại đi vệ sinh khi ở ngoài.
Với trẻ, lau quanh miệng bằng khăn mềm thấm nước sau khi ăn, đừng để vụn thức ăn hay nước dãi đọng lại lâu, rồi thoa một lớp mỏng sáp không mùi dành cho trẻ nếu có. Đừng dỗ trẻ bằng cách dặn "không được liếm môi" liên tục; cho con uống nước thường xuyên hơn hiệu quả hơn.
Với người lớn tuổi, nhắc uống từng ngụm nhỏ đều đặn, chọn chỗ dừng chân có nhà vệ sinh để họ yên tâm uống nước. Nếu ông bà có môi khô kèm miệng khô dai dẳng, nuốt khó, nên nhắc chuyện này khi đi khám định kỳ.
Môi khô mãi không đỡ: xem lại thói quen trước khi đổi sáp
Khi môi khô mãi không đỡ, phản xạ của nhiều người là mua loại sáp đắt hơn, thơm hơn, nhiều thành phần hơn. Trước khi làm vậy, hãy hỏi lại vài câu. Mình có còn liếm môi không? Nếu còn, mọi loại sáp đều thua phản xạ đó. Mình có đang dùng sáp có mùi bạc hà, mùi trái cây, hay có cảm giác mát lạnh không? Nếu có, thử đổi sang loại không mùi trong một tuần.
Câu tiếp theo: môi chỉ khô khi ở ngoài, hay khô cả lúc ở nhà, sáng ngủ dậy? Nếu khô nhất vào buổi sáng, có thể bạn thở bằng miệng khi ngủ, và thoa sáp trước khi đi ngủ sẽ giúp nhiều hơn mọi thứ bạn làm ban ngày. Nếu chỉ khô sau chặng xe, khẩu trang quan trọng hơn sáp.
Câu cuối: mình có vừa đổi kem đánh răng, son, mỹ phẩm, hay vừa ăn món gì lạ không? Môi rát, đỏ quanh viền, xuất hiện sau khi đổi một sản phẩm, có khi là kích ứng với sản phẩm đó. Ngừng dùng thử vài ngày là cách tự kiểm đơn giản nhất.
Khi nào môi khô, nứt cần đi khám
Phần lớn khô môi hết sau vài ngày giữ thói quen tốt. Hãy đi khám nếu:
- Vết nứt ở khoé miệng hoặc trên môi kéo dài quá hai tuần dù đã chăm sóc đúng.
- Có mụn nước, vết loét, vảy vàng, chảy dịch hoặc sưng đau quanh môi.
- Môi sưng phồng đột ngột, nhất là sau khi ăn món lạ hoặc dùng sản phẩm mới; nếu kèm sưng mặt, khó thở thì gọi 115 ngay.
- Có một mảng trắng, mảng sần hoặc vết loét trên môi không lành, đặc biệt ở người hút thuốc hoặc làm việc ngoài nắng nhiều năm.
- Khô môi đi kèm khô miệng, khát nhiều, đi tiểu nhiều kéo dài.
Những dấu hiệu này cần người có chuyên môn nhìn tận nơi. Đừng tự bôi các loại kem, thuốc mượn của người khác lên vết loét ở môi, vì có những vết loét trông giống nhau nhưng nguyên nhân rất khác, bôi nhầm có khi che mất dấu hiệu bác sĩ cần thấy.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao càng liếm môi thì môi càng khô?
Nước bọt bay hơi rất nhanh và mang theo chút ẩm còn lại trên môi, đồng thời có các chất dễ làm da môi mỏng manh kích ứng. Vì vậy mỗi lần liếm môi chỉ dễ chịu vài giây, sau đó môi khô hơn trước.
Có nên bóc lớp da môi đang bong không?
Không nên. Lớp da bong đang che phần da non bên dưới; bóc ra dễ chảy máu, rát lâu và dễ nhiễm trùng. Thoa sáp làm mềm rồi để lớp da đó tự bong.
Không mang theo sáp dưỡng môi thì làm gì?
Ngừng liếm môi, uống nước đều, giữ môi khép và thở bằng mũi, tránh gió điều hoà thổi thẳng vào mặt. Khi ra đường, đeo khẩu trang che kín môi để chắn gió và nắng.
Uống nhiều nước có hết khô môi không?
Uống đủ nước giúp miệng bớt khô và bạn bớt muốn liếm môi, nhưng không thay được việc tránh gió và giữ ẩm trên bề mặt môi. Cần kết hợp uống nước với thoa sáp và che chắn.
Đang khô môi có nên tô son lì không?
Lúc môi đang nứt nên nghỉ son lì vài hôm vì son khô bám vào chỗ nứt, tẩy đi càng rát. Nếu bắt buộc phải tô, thoa một lớp sáp dưỡng mỏng trước, chờ vài phút rồi mới tô.
Nứt khoé miệng bao lâu không lành thì phải đi khám?
Nếu vết nứt kéo dài quá hai tuần dù đã ngừng liếm môi và giữ ẩm đều, hoặc có mụn nước, vảy vàng, chảy dịch, hãy đi khám để được xem nguyên nhân và hướng dẫn chăm sóc phù hợp.