Đánh rơi ví có căn cước và thẻ ngân hàng thì làm theo thứ tự: khoá tạm mọi thẻ thanh toán trong vài phút đầu, quay lại hỏi những chỗ vừa đi qua, rồi mới tính chuyện báo mất và làm lại giấy tờ. Tiền mặt trong ví mất là mất, nhưng thẻ ngân hàng để mở thì thiệt hại có thể lớn hơn nhiều, nên khoá thẻ luôn đứng đầu.
Giấy tờ tuỳ thân không gấp tới mức phải bỏ dở mọi việc. Bạn có thể dùng giấy tờ điện tử trong tài khoản định danh để thay cho nhiều việc trong ngày, và thủ tục cấp lại làm vào lúc thuận tiện. Bài này chia việc theo mốc thời gian: mười phút đầu, buổi đầu tiên, và những ngày sau, kèm những cuộc gọi lừa đảo hay nhắm vào người vừa mất ví.
Mười phút đầu: khoá thẻ trước, tìm sau
Thứ tự này đi ngược bản năng, vì ai cũng muốn chạy đi tìm ngay. Nhưng khoá thẻ chỉ mất một hai phút và mở lại được bất kỳ lúc nào:
- Mở ứng dụng ngân hàng trên điện thoại, chọn khoá tạm thẻ cho từng thẻ trong ví, cả thẻ ghi nợ lẫn thẻ tín dụng.
- Nếu thẻ không có trong ứng dụng, gọi tổng đài của ngân hàng phát hành. Số tổng đài thường có trên trang của ngân hàng hoặc trong tin nhắn biến động số dư cũ.
- Ghi lại những gì có trong ví theo trí nhớ: thẻ căn cước, giấy phép lái xe, đăng ký xe, thẻ bảo hiểm y tế, thẻ nhân viên, thẻ thành viên, tiền mặt.
- Nhìn lại thời điểm cuối cùng chắc chắn còn ví, và những chỗ đã ghé từ đó tới giờ.
- Bắt đầu quay lại tìm từ chỗ gần nhất.
Để không bỏ sót, hỏi mình: “Trong ví có thứ gì dùng được để lấy tiền hoặc mạo danh mình không?”. Thẻ ngân hàng là thứ thứ nhất. Thứ hai là những tờ giấy ghi mật khẩu hay mã PIN, nếu có, thì đổi ngay các mật khẩu đó. Thứ ba là căn cước, vì có thể bị dùng để mạo danh, nên cần báo mất sớm.
Quay lại tìm: hỏi ai và để lại gì
Hỏi những người làm việc ở chỗ bạn đã ghé: thu ngân, bảo vệ, người trông xe, tài xế nếu bạn vừa đi xe. Người nhặt được ví tử tế thường gửi lại ngay ở quầy gần nhất hoặc mang tới công an xã. Vì thế, nếu tìm ở các chỗ đã ghé không thấy, ghé công an xã, phường nơi bạn nghĩ đã đánh rơi để hỏi có ai nộp không.
Ở mỗi chỗ, để lại cách liên lạc và mô tả ví: màu, chất liệu, một chi tiết bên trong mà người ngoài không biết. Đừng đọc số căn cước hay số thẻ cho người lạ khi mô tả. Nếu chùm chìa khoá cũng nằm trong ví, đừng nói địa chỉ nhà.
Chị Ngọc, nhân viên bán hàng ở TP Hồ Chí Minh, mất ví lúc đi chợ buổi trưa. Chị khoá hai thẻ ngân hàng ngay khi ngồi trên ghế chờ, quay lại ba sạp đã ghé, rồi ghé công an phường gần chợ hỏi. Chiều hôm đó công an phường gọi lại: một bà bán hàng đã mang ví tới nộp. Ví còn đủ giấy tờ, chị mở lại thẻ ngay trong ứng dụng.
Mất món nào thì làm gì, gấp tới đâu
Mỗi món trong ví có một cách xử lý riêng. Bảng dưới xếp theo mức gấp:
| Món trong ví | Việc cần làm | Gấp tới đâu |
|---|---|---|
| Thẻ ngân hàng, thẻ tín dụng | Khoá tạm qua ứng dụng hoặc tổng đài, sau đó đề nghị phát hành lại nếu không tìm thấy | Ngay lập tức |
| Tờ giấy ghi mật khẩu, mã PIN | Đổi ngay mật khẩu và mã PIN tương ứng | Ngay lập tức |
| Thẻ căn cước | Báo mất và đề nghị cấp lại tại cơ quan quản lý căn cước của công an hoặc qua cổng dịch vụ công | Trong vài ngày, sớm hơn nếu nghi bị trộm |
| Giấy phép lái xe | Làm thủ tục cấp lại theo hướng dẫn trên cổng dịch vụ công; trong lúc chờ, dùng bản điện tử nếu đã tích hợp | Trước lần lái xe tiếp theo nếu chưa có bản điện tử |
| Giấy đăng ký xe | Liên hệ cơ quan công an nơi đăng ký xe để cấp lại | Trong vài ngày |
| Thẻ nhân viên, thẻ ra vào | Báo bộ phận quản lý để khoá thẻ cũ | Trong ngày |
| Thẻ bảo hiểm y tế | Khám chữa bệnh có thể dùng căn cước gắn chip hoặc bản điện tử | Không gấp |
Thủ tục và nơi nộp có thể thay đổi theo từng thời kỳ, nhất là sau khi sắp xếp lại đơn vị hành chính từ 1/7/2025. Trước khi đi, xem hướng dẫn mới nhất trên cổng dịch vụ công hoặc hỏi trực tiếp công an xã, phường nơi bạn cư trú để khỏi đi hai lần.
Trong lúc chờ làm lại: giấy tờ gì dùng tạm được
Tài khoản định danh điện tử mức hai. Nếu bạn đã kích hoạt, nhiều giao dịch hằng ngày chấp nhận xuất trình thông tin căn cước trên ứng dụng định danh thay cho thẻ, ví dụ làm thủ tục ở một số cơ quan, nhận phòng lưu trú, xuất trình khi được kiểm tra.
Giấy tờ đã tích hợp. Giấy phép lái xe, thẻ bảo hiểm y tế đã tích hợp vào tài khoản định danh có thể xuất trình bằng điện thoại trong nhiều trường hợp. Kiểm xem của bạn đã hiển thị chưa, ngay hôm nay.
Hộ chiếu còn hạn. Nếu có, hộ chiếu là giấy tờ tuỳ thân có ảnh dùng được trong nhiều giao dịch cần đối chiếu nhân thân.
Giấy hẹn trả kết quả. Khi đã nộp hồ sơ cấp lại, giữ giấy hẹn hoặc biên nhận. Một số nơi xem đó là căn cứ để biết bạn đang làm lại giấy tờ.
Thẻ nhân viên tạm. Nếu cơ quan dùng thẻ để vào cửa, bộ phận quản lý thường cấp thẻ tạm hoặc ghi tên bạn vào sổ khách trong lúc chờ thẻ mới. Báo sớm trong buổi sáng để khỏi đứng chờ ở cửa lúc đầu giờ, khi bảo vệ đang bận nhất.
Không dùng bản photo tự chứng. Bản chụp ảnh căn cước trong điện thoại không có giá trị thay thẻ. Nó chỉ giúp bạn nhớ số khi điền hồ sơ cấp lại, nên giữ trong thư mục có khoá.
Mất cả ví lẫn điện thoại cùng lúc
Trường hợp khó nhất là ví và điện thoại cùng nằm trong chiếc túi bị rơi hoặc bị giật. Bạn không có ứng dụng ngân hàng để khoá thẻ, không có danh bạ, không có giấy tờ điện tử. Lúc này, việc đầu tiên vẫn là khoá thẻ, chỉ khác là phải mượn điện thoại. Hỏi mượn người bán hàng, bảo vệ hoặc vào một cửa hàng gần đó, gọi tổng đài ngân hàng; nếu không nhớ số, nhờ họ tìm số tổng đài trên trang chính thức của ngân hàng.
Tiếp theo là khoá sim. Gọi tổng đài nhà mạng từ máy mượn để tạm khoá thuê bao, vì sim của bạn là nơi nhận mã xác thực của ngân hàng. Kẻ giữ máy mà còn sim thì có thể dùng nó để lấy lại mật khẩu các tài khoản. Sau đó, khi đã về nhà hoặc tới máy tính của mình, đổi mật khẩu thư điện tử và đăng xuất điện thoại khỏi các tài khoản từ xa.
Một số dòng điện thoại cho phép khoá máy hoặc xoá dữ liệu từ xa qua tài khoản gắn với máy. Nếu bạn đã bật tính năng tìm thiết bị, hãy khoá máy từ xa ngay khi mượn được một chiếc máy tính. Thấy máy đang di chuyển xa thì không tự đi đòi, mà trình báo công an kèm thông tin vị trí.
Bài học rút ra là nên học thuộc ít nhất một số điện thoại của người thân. Khi mất cả hai thứ, đó là sợi dây duy nhất nối bạn với người có thể tới giúp.
Cuộc gọi “nhặt được ví” nào là lừa
Người vừa mất ví rất dễ tin bất kỳ ai nói đang giữ ví của mình. Kẻ xấu biết điều đó. Dừng lại nếu người gọi:
- Đề nghị bạn chuyển trước một khoản “phí gửi xe ôm”, “phí ship” hay “tiền cảm ơn” rồi mới gửi ví.
- Hỏi mã OTP, mật khẩu ứng dụng ngân hàng hay mã PIN “để xác minh đúng chủ”.
- Gửi đường dẫn bảo bạn bấm vào để “xác nhận nhận lại tài sản”.
- Tự xưng là công an hay nhân viên ngân hàng, nói thẻ của bạn đang bị dùng và yêu cầu làm theo hướng dẫn qua điện thoại.
- Hẹn bạn tới một chỗ vắng, hoặc đòi bạn đi một mình.
Người trả ví thật chỉ cần bạn mô tả món đồ và hẹn gặp ở chỗ đông người hoặc tại công an xã. Họ không cần mã gì của bạn. Nếu có nghi ngờ, đề nghị người đó nộp ví ở công an xã gần nhất, bạn sẽ tới đó nhận.
Khi nào trình báo công an, và lần sau phòng thế nào
Nếu bạn nghi ví bị móc túi hoặc bị giật chứ không phải tự rơi, hãy trình báo công an xã, phường nơi xảy ra việc, kể rõ thời gian, địa điểm và những gì có trong ví. Nếu bị giật kèm xô đẩy, bị đe doạ hoặc bị thương, ưu tiên an toàn của bạn trước, gọi cảnh sát hoặc cấp cứu khi cần. Đừng đuổi theo kẻ giật đồ.
Để lần sau đỡ cực, chuẩn bị ngay từ bây giờ: chụp ảnh mặt trước của các thẻ trong ví và lưu vào thư mục có khoá; kích hoạt tài khoản định danh và tích hợp các giấy tờ có thể tích hợp; bật thông báo biến động số dư cho mọi thẻ; ghi số tổng đài ngân hàng vào danh bạ. Đừng để tờ giấy ghi mã PIN trong ví.
Cuối cùng, chia đồ ra hai chỗ. Ví chỉ mang những thẻ dùng hằng ngày và một ít tiền mặt. Hộ chiếu, thẻ ít dùng, thẻ tín dụng hạn mức cao để ở nhà. Khi lỡ mất ví, bạn mất ít thứ hơn, và danh sách việc cần làm cũng ngắn hơn nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Mất ví thì nên khoá thẻ ngân hàng trước hay đi tìm trước?
Khoá thẻ trước. Khoá tạm qua ứng dụng chỉ mất một hai phút và mở lại được ngay nếu tìm thấy ví. Đi tìm trước mà thẻ đang mở thì nếu ví rơi vào tay kẻ xấu, thiệt hại có thể xảy ra trong lúc bạn đang tìm.
Mất căn cước thì làm lại ở đâu?
Báo mất và đề nghị cấp lại tại cơ quan quản lý căn cước của công an, thường bắt đầu từ công an xã, phường nơi cư trú, hoặc nộp qua cổng dịch vụ công nếu thủ tục cho phép. Nên xem hướng dẫn mới nhất trước khi đi.
Trong lúc chờ làm lại căn cước thì dùng gì thay?
Nếu đã kích hoạt tài khoản định danh điện tử mức hai, bạn có thể xuất trình thông tin căn cước trên ứng dụng trong nhiều giao dịch. Hộ chiếu còn hạn cũng là giấy tờ có ảnh dùng được ở nhiều nơi.
Có người gọi báo nhặt được ví và đòi chuyển phí gửi thì sao?
Đừng chuyển tiền và đừng đọc mã OTP hay mật khẩu. Đề nghị người đó mang ví nộp ở công an xã gần nhất hoặc hẹn gặp ở nơi đông người. Người trả ví thật không cần mã gì của bạn.
Mất ví có cần trình báo công an không?
Nếu nghi bị móc túi hoặc bị giật thì nên trình báo công an xã, phường nơi xảy ra việc. Nếu chỉ đánh rơi, ghé công an phường gần đó hỏi xem có ai nộp không cũng là cách hay để tìm lại.
Làm sao để lần sau mất ví đỡ thiệt hại?
Chỉ mang thẻ dùng hằng ngày, để thẻ ít dùng ở nhà, bật thông báo biến động số dư, tích hợp giấy tờ vào tài khoản định danh và lưu số tổng đài ngân hàng trong danh bạ. Không để giấy ghi mã PIN trong ví.