Bung đường may khi đang ở ngoài thì trước hết giảm lực kéo lên chỗ bung (đừng ngồi xổm, đừng giơ tay cao), sau đó che lại bằng áo khoác buộc ngang hông hay khoác vai, rồi chặn hai đầu đường bung bằng kim băng hoặc mũi khâu để chỉ không tuột tiếp. Bung chỉ khác rách vải: vải còn nguyên thì về nhà khâu lại gần như không để dấu.
Phần lớn quần áo bung ở bốn chỗ chịu lực: đũng quần, nách áo, sườn áo bó và đường giữa lưng áo. Mỗi chỗ có cách che riêng và có mức "chịu được tới tối" khác nhau. Bài này giúp bạn đánh giá nhanh, chọn cách giữ, và biết lúc nào nên thay đồ luôn cho đỡ khổ.
Ba câu hỏi đầu tiên khi nghe tiếng "toạc"
Lộc, sinh viên năm ba ở Cần Thơ, đứng dậy khỏi ghế giảng đường thì thấy mát lạnh sau lưng: đường may giữa đũng quần tây đã bung một đoạn dài cỡ hai ngón tay. Chiều còn hai tiết học và một buổi phỏng vấn làm thêm. Thay vì cuống, Lộc cần trả lời ba câu.
Một: bung chỉ hay rách vải? Nhìn vào mép chỗ hở. Nếu hai mép vẫn thẳng, còn lỗ kim đều đặn và vài sợi chỉ thò ra, đó là bung đường may — sửa dễ. Nếu mép tua xơ, lởm chởm, đó là vải rách — chỉ che được, khó giữ tạm.
Hai: chỗ hở dài bao nhiêu và có đang dài thêm không? Đường may móc xích, kiểu hay gặp ở gấu quần và một số đường may của quần áo may sẵn, có đặc điểm là kéo một đầu chỉ thì cả đường tuột dần. Nếu bạn thấy chỉ cứ tuột theo mỗi bước đi, việc chặn đầu chỉ quan trọng hơn che.
Ba: còn phải ở ngoài bao lâu và làm gì? Ngồi một chỗ ba tiếng khác hẳn chạy việc ngoài đường. Câu trả lời quyết định bạn chỉ cần che, hay phải tìm cách thay đồ.
Mức độ và cách xử lý theo từng chỗ bung
Bảng dưới gom các tình huống hay gặp. Cột cuối là gợi ý thực tế, không phải luật cứng: nếu bạn thấy không thoải mái thì cứ chọn cách an toàn hơn.
| Chỗ bung | Che thế nào | Có chịu được tới tối? |
|---|---|---|
| Đũng quần, đoạn ngắn | Áo khoác buộc ngang hông, tay áo thắt phía trước | Được, nếu ít ngồi xổm và chặn đầu chỉ |
| Đũng quần, đoạn dài hoặc lộ đồ lót | Áo khoác buộc hông, hạn chế đi lại | Không nên, tìm cách thay quần |
| Nách áo sơ mi, áo thun | Khép cánh tay, khoác áo ngoài | Được, chỗ này ít người nhìn |
| Sườn áo bó, váy liền | Khoác áo ngoài, kim băng từ mặt trong | Được nếu kim cài vào đường may cũ |
| Đường giữa lưng áo | Áo khoác hoặc khăn choàng | Được khi ngồi, dễ toác thêm khi cúi |
| Xẻ tà chân váy toác cao | Kim băng chặn ngay trên đầu đường toác | Được, đi bước ngắn hơn |
Áo khoác buộc ngang hông là món cứu nguy dùng nhiều nhất. Buộc tay áo phía trước, thân áo rủ sau lưng, kéo thân áo xuống che hết đũng. Nếu không có áo khoác, một chiếc khăn quàng lớn buộc kiểu xà rông cũng che được, chỉ hơi khó coi với quần tây.
Chặn đường may không cho bung tiếp
Đây là bước nhiều người bỏ qua, rồi tới cuối buổi chỗ bung đã dài gấp ba. Chặn trước, che sau:
- Vào nhà vệ sinh, lộn mặt trái chỗ bung ra nếu được (với quần thì cởi ra, với áo thì luồn tay vào trong).
- Tìm hai đầu đường bung, nơi mũi may còn nguyên. Nếu có sợi chỉ thò ra dài, đừng kéo; thắt sợi đó thành nút sát vải hai lần.
- Không thắt được thì cài một kim băng ngang qua đường may ngay sát đầu bung, xuyên qua cả hai lớp vải mép may. Kim nằm ở mặt trái, khoá chặt lại.
- Nếu chỗ hở ngắn (dưới ba đốt ngón tay), có thể dùng thêm một hai kim băng nhỏ cài khép hai mép lại ở mặt trong, cài vào phần vải thừa của đường may chứ không vào thân vải.
- Mặc lại, ngồi xuống đứng lên hai lần để thử. Kim không cấn da, chỗ hở không mở ra là được.
Chặn xong đầu chỉ, chỗ bung sẽ đứng yên ở độ dài hiện tại. Phần còn lại chỉ là che cho kín, và khi về nhà bạn chỉ phải khâu lại đúng đoạn đó chứ không phải cả đường may.
Xin được kim chỉ: khâu mũi đột trong mười phút
Lễ tân, phòng y tế trường, phòng ký túc xá của bạn bè thường có bộ kim chỉ nhỏ. Với đường bung, mũi khâu phù hợp nhất khi khâu tay là mũi đột, vì nó nối liền giống đường máy và chịu được lực kéo:
- Lộn mặt trái, ghim tạm hai mép vải khít lại bằng kim băng hoặc kẹp giấy để vải không xô lệch khi khâu.
- Chọn chỉ cùng màu hoặc tối hơn màu vải một chút; chỉ đen, chỉ xám hợp với phần lớn quần tây và quần bò.
- Bắt đầu khâu cách đầu chỗ bung một đốt ngón tay, ở đoạn đường may còn nguyên, để mũi mới chồng lên mũi cũ.
- Đâm kim lên, lùi lại nửa mũi rồi đâm xuống, sau đó tiến lên một mũi rưỡi rồi lại lùi. Cứ thế chạy dọc theo hàng lỗ kim cũ, mỗi mũi dài chừng hạt gạo.
- Đi quá đầu bên kia chỗ bung thêm một đốt ngón tay rồi thắt hai nút ở mặt trái.
- Lộn lại, kéo căng thử. Mũi đều, không thấy khe sáng giữa hai mép là được.
Đừng khâu mũi lược (mũi chạy thẳng, cách quãng) cho nhanh. Mũi lược có khe giữa các mũi, đũng quần chịu lực một lần là toạc lại. Mũi đột lâu hơn vài phút nhưng thường giữ được tới khi bạn đem đi may lại bằng máy.
Chỗ hay làm sai và vì sao
Kéo sợi chỉ thò ra cho gọn. Với đường may móc xích, kéo sợi chỉ là tự tháo cả đường may. Chỉ thò ra thì thắt nút hoặc để yên, đừng giật, đừng đốt bằng bật lửa — chỉ tổng hợp chảy ra thành cục cứng và có thể làm cháy xém vải.
Dán băng dính ở mặt ngoài. Băng dính dán ngoài đũng quần hay sườn áo bong ra sau vài lần ngồi xuống, và dấu keo bám bụi thành vệt đen. Băng dính, nếu dùng, chỉ dán ở mặt trong và chỉ để khép tạm cho vải mỏng.
Cài kim băng vào giữa thân vải. Kim đâm vào phần vải một lớp sẽ kéo vải mỗi khi bạn cử động, lâu dần thành lỗ. Luôn cài vào phần vải thừa gấp mép của đường may, chỗ đó dày và được thiết kế để chịu lực.
Cố ngồi như bình thường. Đũng quần bung là do lực căng khi ngồi xổm, bước dài, leo cầu thang hai bậc một. Giữ nguyên thói quen thì kim nào cũng bung. Ngồi thẳng lưng trên ghế, bước ngắn, lên xe máy từ từ.
Váy liền, chân váy: bung xẻ tà và bung sườn
Chị Hạnh, nhân viên ngân hàng ở Đà Nẵng, bước vội lên bậc tam cấp của khách hàng thì đường xẻ tà sau chân váy bút chì toác cao thêm cả gang tay. Chân váy ôm có xẻ tà là kiểu dễ bung nhất, vì mọi bước dài đều dồn lực vào đúng đỉnh đường xẻ.
Cách giữ nhanh nhất là chặn ngay đỉnh chỗ toác. Lật váy ở mặt trong, cài một kim băng nằm ngang ngay trên điểm cao nhất của chỗ toác, xuyên qua cả hai lớp vải gấp mép. Kim này đóng vai trò nút chặn, chỗ toác không đi lên được nữa. Nếu đường xẻ giờ cao quá mức bạn thấy thoải mái, cài thêm một kim nữa thấp hơn để thu đường xẻ về như cũ, chấp nhận đi bước ngắn hơn.
Bung sườn váy liền thì khó che hơn vì không có áo khoác nào che sườn hoàn toàn. Khép mép bằng kim băng nhỏ từ mặt trong, mỗi kim cách nhau ba bốn đốt ngón tay, rồi khoác áo ngoài và hạn chế giơ tay về phía bên bung.
Với váy có lớp lót, kiểm tra cả lớp lót: nhiều khi chỉ lớp lót bung còn lớp ngoài vẫn nguyên. Lúc này không cần xử lý gì ngay, chỉ cần nhớ khâu lại lớp lót trước khi nó kéo theo lớp ngoài.
Khi nào nên thay đồ luôn thay vì giữ tạm
Có những lúc giữ tạm là tự làm khổ mình cả ngày. Khi chỗ hở để lộ đồ lót hoặc da thịt mà bạn không che được bằng thứ gì có sẵn, mọi mẹo cài đều chỉ kéo dài thêm cảm giác lo lắng. Một chiếc quần rẻ ở cửa hàng gần nhất, hay nhờ bạn cùng phòng, người nhà mang quần tới, thường xong việc nhanh hơn.
Khi vải rách chứ không phải bung chỉ, nhất là vải mỏng đã cũ, chỗ rách sẽ toác theo thớ mỗi lần chịu lực. Kim băng không giữ được mép vải tua.
Khi sắp phải vận động: chơi thể thao, leo dốc, đi xe máy chặng dài. Lực kéo lúc đó lớn hơn hẳn lúc ngồi.
Nếu bạn ở gần chỗ làm, đây là lúc nhớ tới bộ đồ dự phòng. Còn nếu buộc phải ở lại, hãy chọn chỗ ngồi sát tường, quay lưng vào trong, và báo trước với một người thân thiết ở đó để có người nhắc nếu áo khoác buộc hông bị tuột.
Lần sau tránh bung chỉ thế nào
Đường may bung gần như luôn vì một trong ba lý do: đồ hơi chật, đường may sẵn yếu, hoặc vải đã mỏng do giặt nhiều. Mỗi lý do có cách phòng riêng:
- Khi thử quần, ngồi xổm xuống một lần trong phòng thử. Quần căng ở đũng hay cạp lúc ngồi xổm là sẽ bung trong vài tháng.
- Quần áo mới mua, lật mặt trái xem đũng và nách: mũi may thưa, chỉ mảnh, đường móc xích một sợi thì khâu đè thêm một đường trước khi mặc.
- Định kỳ lật đũng các chiếc quần mặc nhiều nhất ra soi dưới đèn. Vải đũng mỏng tới mức nhìn xuyên được là sắp rách, nên đem vá lót trước.
- Để trong ba lô hoặc cốp xe một áo khoác mỏng gấp nhỏ; nó vừa che nắng, vừa là thứ buộc hông khi cần.
- Hai kim băng cỡ vừa gài vào mặt trong ví hay quai ba lô, chiếm chỗ gần như bằng không.
Tự kiểm chỗ vừa sửa: kéo căng hai bên đường may bằng hai tay. Đường may tốt không thấy khe giữa hai lớp vải; thấy chỉ lộ thành bậc thang là mũi khâu còn lỏng.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết quần bung chỉ hay rách vải?
Nhìn mép chỗ hở. Bung chỉ thì hai mép thẳng, còn hàng lỗ kim đều và đoạn chỉ thừa. Rách vải thì mép tua xơ, không theo hàng lỗ nào. Bung chỉ khâu lại gần như không để dấu, rách vải thì phải vá.
Không có áo khoác thì che đũng quần bằng gì?
Có thể dùng khăn quàng lớn buộc hông, áo sơ mi khoác ngoài buộc tay phía trước, hoặc túi xách đeo chéo kéo ra phía sau khi đứng. Khi ngồi, chọn ghế sát tường và đặt túi bên cạnh để không ai đứng sau lưng.
Kim băng cài ở đũng có bị cấn khi ngồi không?
Cài kim nằm dọc theo đường may, đầu khoá quay xuống dưới và cài vào phần vải thừa mép may thì ít cấn. Nếu thấy cấn ngay lúc thử ngồi, dời kim lệch sang một bên một chút thay vì cố chịu.
Áo bung chỉ nách có cần xử lý ngay không?
Nếu chỗ hở ngắn và bạn ít giơ tay, có thể để tới tối, chỉ cần khép cánh tay. Nhưng nên chặn đầu chỉ ngay vì đường nách chịu lực mỗi lần bạn với đồ, chỗ hở dài thêm rất nhanh.
Đường may đã bung có khâu lại được như cũ không?
Bung chỉ mà vải còn nguyên thì khâu lại theo hàng lỗ kim cũ gần như không để dấu, bằng tay hay máy đều được. Nếu vải quanh đó đã mỏng, nên khâu lùi vào trong một chút hoặc vá lót để chỗ đó không bung lại.
Có nên đốt đầu chỉ cho khỏi tuột không?
Không nên làm việc này khi đang mặc đồ. Lửa ở gần vải dễ làm cháy xém, chỉ tổng hợp chảy thành cục cứng và có thể gây bỏng nhẹ. Thắt nút chỉ hoặc cài kim băng chặn đầu là đủ.