Điện thoại nóng ran vì nắng thì dừng xe ở chỗ râm, tháo máy khỏi giá, tắt màn hình, rút sạc, tháo ốp và để máy nguội tự nhiên ở nơi có gió; không cho vào tủ lạnh, không chườm đá, không thổi gió điều hoà lạnh sát vào máy. Thường sau mười tới hai mươi phút máy về mức dùng được.
Máy nóng dưới nắng không chỉ khó chịu khi cầm mà còn tự giảm sáng, chạy chậm, ngừng sạc, và nếu lặp lại nhiều lần thì pin xuống cấp nhanh hơn. Bài dưới giải thích vì sao máy nóng như vậy, cách làm mát an toàn, những cách hay dùng mà hại máy, dấu hiệu nguy hiểm thật sự và cách dẫn đường mùa nắng mà máy không chín trên tay lái.
Vì sao máy nóng nhanh như vậy khi ở ngoài nắng
Khi dẫn đường, máy cùng lúc làm nhiều việc nặng: màn hình bật sáng tối đa để thắng ánh nắng, định vị chạy liên tục, dữ liệu tải bản đồ không ngừng, và rất thường còn đang cắm sạc. Mỗi việc đều sinh nhiệt bên trong. Cộng thêm ánh nắng chiếu thẳng lên mặt kính và thân máy, nhất là máy hoặc ốp màu tối, nhiệt độ máy tăng nhanh hơn nhiều so với lúc cầm trong phòng.
Điện thoại được thiết kế để tự bảo vệ: khi quá nóng, máy giảm độ sáng màn hình, giảm tốc độ xử lý, ngừng sạc, có khi tắt camera hay đèn flash, và hiện cảnh báo nhiệt độ yêu cầu chờ máy nguội. Đó là cơ chế an toàn chứ không phải máy hỏng.
Cách tự kiểm đơn giản: áp mu bàn tay vào mặt lưng máy. Ấm như cốc trà để nguội là bình thường khi dẫn đường; nóng tới mức không giữ tay được quá vài giây là đã cần dừng lại làm mát. Đừng đợi tới lúc máy tự tắt hay màn hình tối sầm mới xử lý, vì lúc đó bạn thường đang ở giữa ngã tư cần chỉ đường nhất.
Nhiệt độ cao là thứ hại pin nhiều nhất. Một lần nóng không làm hỏng ngay, nhưng ngày nào cũng để máy nướng trên tay lái giữa trưa thì vài tháng sau pin chai rõ rệt. Đó là lý do người chạy xe giao hàng, xe ôm hay đi làm xa thường phải thay pin sớm hơn người khác.
Làm mát đúng cách ngay bên đường
Bạn không cần dụng cụ gì. Quan trọng là bỏ hết nguồn nhiệt rồi để máy nguội từ từ.
- Tấp vào chỗ râm an toàn, gốc cây, mái hiên, cây xăng. Không tháo máy khi xe đang chạy.
- Rút dây sạc nếu đang sạc từ xe hay sạc dự phòng. Sạc là nguồn nhiệt lớn thứ hai sau ánh nắng.
- Tháo máy khỏi giá và tháo ốp lưng. Ốp dày giữ nhiệt lại như một lớp áo.
- Tắt màn hình, đóng ứng dụng dẫn đường hoặc bật chế độ máy bay vài phút để máy ngừng làm việc nặng.
- Đặt máy ở chỗ có gió: cầm trong tay trong bóng râm, đặt trên mặt ghế đá, để trước quạt của quán. Không để trên mặt yên xe hay nắp cốp đã nóng.
- Chờ tới khi cầm thấy chỉ còn ấm và cảnh báo nhiệt độ biến mất rồi mới dùng lại, với độ sáng vừa phải.
Anh Tuấn chạy giao hàng ở TP Hồ Chí Minh hay gặp máy báo quá nhiệt lúc một giờ chiều. Anh giờ dừng ở bóng râm sau mỗi hai ba đơn, tháo máy ra cầm tay, rút sạc, uống ngụm nước rồi mới chạy tiếp. Máy không còn tự tắt giữa lúc đang tìm địa chỉ khách.
Những cách hay dùng nhưng hại máy
Cho máy vào tủ lạnh, ngăn đá hay thùng đá. Làm lạnh đột ngột khiến hơi nước trong không khí ngưng tụ bên trong máy, giống ly nước đá đọng giọt bên ngoài. Hơi ẩm đó gây ăn mòn mạch. Chênh nhiệt nhanh cũng làm các lớp kính và keo co giãn không đều.
Chườm khăn lạnh, áp chai nước đá vào máy. Cùng lý do ngưng tụ, cộng thêm nước có thể thấm qua khe loa, cổng sạc.
Kê máy sát cửa gió điều hoà ô tô đang thổi rất lạnh. Gió lạnh vừa phải thì ổn, nhưng để mặt kính đang nóng áp sát luồng gió buốt thì dễ đọng hơi nước. Đặt máy cách cửa gió một khoảng, đừng kẹp thẳng vào khe gió khi máy vừa bị nắng nướng.
Tiếp tục dùng và sạc khi máy báo quá nóng. Máy đã giảm hiệu năng để tự vệ; ép nó chạy tiếp chỉ làm nóng thêm và hại pin.
Quạt bằng tay lên máy đang cắm sạc giữa nắng. Gió không bù nổi nhiệt từ nắng và sạc cùng lúc. Bỏ nguồn nhiệt trước, rồi mới quạt.
Để máy trong ô tô đỗ ngoài nắng
Ô tô đỗ ngoài nắng giữa trưa là chỗ máy nóng nhất, có khi hơn cả giá xe máy, vì không khí trong xe kín nóng lên rất nhanh. Bảng dưới so các chỗ hay để máy.
| Chỗ để máy | Mức nóng | Lời khuyên |
|---|---|---|
| Trên táp lô, sát kính lái | Rất nóng, nắng chiếu thẳng | Không để, kể cả vài phút |
| Giá kẹp kính lái hay cửa gió khi xe đỗ | Nóng | Tháo máy cất đi khi xuống xe |
| Ghế ngồi, có nắng xiên qua kính | Nóng vừa tới nóng | Lật úp, che bằng khăn sáng màu |
| Hộc đựng đồ, dưới ghế | Ấm, không bị nắng chiếu | Chỗ tạm được nếu không mang theo người |
| Mang theo người | Bình thường | Cách tốt nhất |
Chị Vy ở Cần Thơ từng quen kẹp máy ở kính lái khi ghé chợ mua đồ, quay ra thì máy báo quá nóng và không mở được camera. Giờ chị tháo máy bỏ túi ngay khi tắt máy xe, thành thói quen như rút chìa khoá.
Khi quay lại xe đã nướng cả buổi, đừng lấy máy cắm sạc ngay. Mở cửa cho xe thoáng, bật điều hoà vài phút, đợi máy nguội rồi mới cắm. Cùng lý do, không để sạc dự phòng, bật lửa hay bình xịt trong xe đỗ nắng.
Dấu hiệu nguy hiểm, không còn là chuyện nóng thường
Nóng vì nắng là chuyện thường, nhưng có vài dấu hiệu cho thấy pin đang gặp vấn đề và cần xử lý khác hẳn. Thứ nhất là máy phồng: mặt lưng hoặc màn hình bị đẩy lên, khe giữa màn hình và khung rộng ra. Thứ hai là có mùi khét, mùi hoá chất ngọt lạ, hoặc tiếng xì nhỏ. Thứ ba là máy vẫn nóng rực sau khi đã để trong bóng râm, tắt màn hình, rút sạc hơn hai mươi phút.
Gặp một trong các dấu hiệu đó, đặt máy xuống nền đất, nền xi măng hay mặt kim loại xa đồ dễ cháy như yên xe, ba lô, giấy tờ. Không cắm sạc, không ấn vào chỗ phồng, không bỏ máy vào túi mang theo người, không nhúng nước. Giữ khoảng cách và quan sát.
Nếu có khói hoặc lửa, tránh xa và gọi 114. Nếu máy chỉ phồng mà không khói, mang tới nơi sửa chữa để thay pin càng sớm càng tốt, đặt trong hộp kim loại hoặc túi riêng, không để chung với sạc dự phòng hay đồ dễ cháy.
Sạc dự phòng và dây cáp cũng sợ nắng
Sạc dự phòng là một cục pin lớn. Nó chịu nắng kém y như pin điện thoại. Không để sạc dự phòng trong giỏ xe, trên yên xe hay trên táp lô ô tô giữa trưa; cất trong ba lô, trong bóng râm.
Đừng sạc khi cả hai đang nóng. Cắm sạc dự phòng đang nóng vào điện thoại đang nóng là cộng dồn hai nguồn nhiệt. Đợi cả hai nguội rồi mới sạc.
Kiểm dây cáp và đầu cắm. Dây cáp nằm phơi nắng lâu ngày giòn, nứt vỏ, đầu cắm lỏng. Đầu cắm lỏng sinh nhiệt ở cổng sạc; thấy đầu cắm nóng hơn thân máy thì thay dây.
Sạc trên xe máy cần cẩn thận hơn. Ổ sạc lắp thêm trên xe máy thường không ổn định, lại phơi mưa nắng. Nếu thấy máy nóng bất thường mỗi khi cắm vào ổ trên xe, ngừng dùng ổ đó và mang xe đi kiểm tra.
Máy cũ hay nóng: khi nào là lỗi của máy chứ không phải của nắng
Có những máy ngồi trong phòng máy lạnh cũng nóng, ra nắng thì báo quá nhiệt chỉ sau vài phút. Nếu máy của bạn như vậy, nắng chỉ là giọt nước tràn ly. Nguyên nhân thường là pin đã chai, một ứng dụng chạy ngầm liên tục, hoặc keo tản nhiệt bên trong đã khô sau nhiều năm.
Câu tự hỏi để phân biệt: cùng quãng đường, cùng giờ nắng, máy của đồng nghiệp có nóng như máy mình không? Máy có nóng cả khi chỉ để trong túi, không dùng gì không? Pin có tụt nhanh hơn trước nhiều không? Nếu câu trả lời đều là có, mẹo làm mát bên đường chỉ là chữa cháy.
Lúc đó nên kiểm tình trạng pin trong phần cài đặt khi về nhà và mang máy đi kiểm tra. Thay pin cho máy đã dùng ba bốn năm thường giải quyết phần lớn chuyện quá nhiệt, và an toàn hơn việc tiếp tục để một pin yếu chịu nắng mỗi ngày.
Lần sau phòng thế nào
Nghe chỉ dẫn qua tai nghe, để máy trong cốp hoặc túi. Với đường đã biết sơ sơ, chỉ dẫn bằng giọng nói đủ để đi mà máy không phải bật màn hình dưới nắng. Đi xe máy thì chỉ dùng một bên tai nghe, âm lượng nhỏ, để vẫn nghe được còi xe xung quanh.
Giá đỡ có mái che hoặc túi che nắng. Một tấm che nhỏ phía trên máy giảm hẳn nắng chiếu thẳng. Chọn loại thoáng, đừng bọc kín máy trong túi nhựa tối màu.
Không sạc khi đang dẫn đường giữa trưa. Sạc đầy trước khi đi, mang sạc dự phòng để sạc khi dừng nghỉ trong bóng râm.
Xem đường trước khi đi. Năm phút xem lộ trình trước khi xuất phát giúp bạn chỉ cần mở máy ở các ngã rẽ khó, thay vì để màn hình sáng suốt quãng đường.
Chọn ốp sáng màu, mỏng cho mùa nắng. Ốp đen dày hấp thụ nắng và giữ nhiệt. Người chạy xe nhiều giữa trưa nên đổi sang ốp mỏng, sáng màu trong mấy tháng hè.
Câu hỏi thường gặp
Điện thoại nóng có nên cho vào tủ lạnh không?
Không nên. Làm lạnh đột ngột khiến hơi nước ngưng tụ bên trong máy, gây ăn mòn mạch và có thể làm hỏng các lớp kính, keo. Để máy nguội tự nhiên trong bóng râm có gió là cách an toàn.
Máy báo nhiệt độ cao thì bao lâu dùng lại được?
Thường mười tới hai mươi phút sau khi đã đưa vào bóng râm, rút sạc và tắt màn hình. Khi cảnh báo biến mất và cầm thấy chỉ còn ấm thì dùng lại với độ sáng vừa phải, chưa nên sạc nhanh ngay.
Vì sao máy nóng thì không sạc được?
Pin bị hại nhiều nhất khi vừa nóng vừa sạc, nên máy tự ngừng hoặc giảm sạc khi nhiệt độ cao. Đó là cơ chế bảo vệ. Để máy nguội rồi sạc lại, và sạc ở chỗ mát thay vì trên giá xe dưới nắng.
Để điện thoại trong ô tô đỗ ngoài nắng có sao không?
Không khí trong xe đóng kín giữa trưa nóng rất nhanh, táp lô có nắng chiếu thẳng còn nóng hơn nữa. Để vài giờ có thể làm máy quá nhiệt và hại pin lâu dài. Tốt nhất là mang máy theo người.
Ốp lưng có làm máy nóng hơn khi ở ngoài nắng không?
Ốp dày, ốp da hay ốp tối màu giữ nhiệt và hấp thụ nắng nhiều hơn. Khi máy đã nóng, tháo ốp giúp máy toả nhiệt nhanh hơn. Ốp mỏng, sáng màu ít ảnh hưởng hơn.
Khi nào điện thoại nóng là nguy hiểm?
Khi máy phồng lên, có mùi khét hay mùi hoá chất lạ, có tiếng xì, hoặc vẫn nóng rực sau hơn hai mươi phút nghỉ trong bóng râm. Đặt máy xuống nền không cháy, tránh xa, không sạc; có khói hoặc lửa thì gọi 114.